ULAŞIM AKTARMA MERKEZLERİNİN MEKAN TASARIMINA YÖNELİK YAKLAŞIMLAR


Düzoğlu Tercan B., Akbulut M. T.

1.Mimarlık ve Şehircilik Sempozyumu, İstanbul, Türkiye, 28 - 29 Mart 2019, ss.97-98

  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.97-98

Özet

Kent nufüsunun artışı, yerleşim alanlarının daha geniş mesafelere yayılmasına sebep olmaktadır. Bu durum; ulaşım talebini arttırmakta ve yolculuk mesafelerinin uzamasından dolayı entegre taşımacılık sistemlerinin kullanılmasını zorunluluk haline getirmektedir. Bu şekilde gelişen şehirlerde çoklu ulaşım sistemlerinin bir araya gelmesine bağlı olarak ulaşım aktarma merkezi kavramı ortaya çıkmıştır. Ulaşım aktarma merkezlerinin toplu taşıma sistemlerinde çok önemli bir yeri olmakla birlikte kentsel yapıyı etkileyen ve şehrin algısını iyileştirmek için kullanılabilen kamusal mekan niteliği de bulunmaktadır. Günümüzde, gelişmiş kentlerde toplu taşıma sistemi aynı modlar arasından çıkıp farklı ulaşım modlarının birbiri ile bağlantısı olacak şekilde büyümektedir. Bunun sonucunda da ulaşım aktarma merkezi tasarlanacak alanın bütünsel olarak planlanması ve yolcuların bekleme sürelerinde ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte olması amaçlanmaktadır. Metropol şehirlerde yüksek yolcu taşıma kapasitesi nedeniyle ana ulaşım akslarında ulaşım modu olarak önemli ölçüde raylı sistemler kullanılmaktadır. Ancak raylı sistemlerin besleme modlarından biri olan lastik tekerlekli (otobüs, özel araç, taksi vb.) ulaşım araçlarının tasarım boyutunda ayrı düşünülmesi ve ulaşım sistemlerinin bütünsel olarak ele alınmaması, birbirinden bağımsız tasarlanan istasyon ve duraklar arasında oluşan uzun yürüme mesafeleri, yaya bağlantı noktalarındaki güvenliğin düşük olması gibi sorunlara neden olmaktadır. Gelişen kentlerde ulaşım sistemi, otobüs aktarma alanlarının raylı sistem planlama sürecine dahil edilerek birlikte düşünüldüğü; uzun, tek tek ve açık alanda oluşturulan peronların yerine, bekleme alanı olan, yolcuların ve işletme çalışanlarının temel ihtiyaçlarını giderebildiği mekanlardan oluşan yapılar geliştirilmektedir. Çalışma kapsamında, dünya üzerinde otobüs ulaşımı ile bağlantısı olan aktarma merkezlerinin tasarımları; erişilebilirlik, bilgilendirme ve yönlendirme, mekanlar ve donatılar, emniyet ve güvenlik başlıkları altında incelenmektedir. Bu alanlar hem operasyonel kullanıma hem de yolculara hizmet ettiği için önemli bir kamusal işlev taşımaktadır. Ülkemizde otobüs aktarma merkezi kavramının yeterli nitelikte olmaması ve standart bir tasarım anlayışının bulunmaması nedeniyle çalışma kapsamında metro bağlantılı mevcut peron alanları ele alınmış, yolcu ve operasyonda çalışan kişilerle görüşülerek güncel durum tespitleri yapılmıştır. 1.Mimarlık ve Şehircilik Sempozyumu 28-29 Mart 2019 98 Bu verilere dayanarak, tasarım sürecine katkı sağlamak için irdelenen başlıklar üzerinden İstanbul otobüs peron alanlarında mekansal incelemeler gerçekleştirilmiştir. Bildiri, otobüs aktarma merkezlerinin tasarımsal yaklaşımının temelini oluşturmayı ve toplu taşıma sistemlerinin ve tesislerinin yeniden yapılandırılmasını etkilemeyi amaçlamakta olup bildiri kapsamında aktarma merkezlerinin tasarımına yönelik incelenen başlıklardan elde edilen bulgular ortaya konmaya ve tartışılmaya çalışılacaktır. Özellikle İstanbul’da toplu taşımanın dönüşümüne odaklanarak; • İşletme odaklı toplu taşıma kavramı yerine kullanıcı odaklı mekanlar tasarlamayı ilk sıraya yerleştirmek, • Ulaşım aktarma merkezleri içinde ve çevresinde fiziksel erişilebilirlik için iyileştirmeler sağlamak, • Peron alanlarında kimliksiz ve yetersiz bekleme alanı yerine yolcu ihtiyaçlarının karşılanacağı konforlu mekanlar ile yolculuğun kalitesini arttırmak, • Yolcuların eksik bilgilendirme nedeniyle yaşadıkları karışıklıkları önlemek için kapsamlı bilgilendirme ve işaretlemeler ile iyi tasarlanmış aktarma merkezleri oluşturmak, • Yeni inşa edilecek tesislerde peron alanlarında yaşanan yaya kazalarının önlenmesi amacıyla güvenlik kriterini tasarımda öncelikli hale getirmek, • Hızlı, konforlu ve güvenli yolculukların sağlanması ile entegre ulaşım sisteminin bütünleşmesi hedeflenmektedir. Anahtar kelimeler: Toplu taşıma, ulaşım aktarma merkezleri, ulaşım aktarma merkezleri tasarımı, ulaşım.