Modları Çalıyorum 1- Piyanoda Yeni Keşifler


Creative Commons License

ÜNAL AKBULUT E. C.

Gece Kitaplığı, Ankara, 2019

  • Basım Tarihi: 2019
  • Yayınevi: Gece Kitaplığı
  • Basıldığı Şehir: Ankara

Özet

Modları Çalıyorum 1- Piyanoda Yeni Keşifler isimli bu çalışma aklıma ilk düştüğünde bana ilham veren caz müziğinin olmazsa olmazı doğaçlamalar idi. Biz piyanistlerce doğaçlama, yüzyıllar boyunca J.S.Bach’ın bazı klavsen eserleri ve eserlerinde bölümler, konçertoların solo kadansları ve genel olarak Ad.libitum (serbest ritm ve ifade)’lardan ibaret olmuştur. Ülkemizde ve dünyada çoğu müzisyenin piyano edebiyatının eşsiz yapıtlarını kendi stillerinde yaptığı doğaçlamalar ile farklı tatlara taşıdığına tanık olmaktayız. Doğaçlama, piyano eğitiminin ilk yıllarında öğrencilere belli prensip ve disiplin kazandırma adına çok fazla önerilmemektedir. Ancak piyano çalmak, bestecinin anlatmak istediklerine kendi yorumunu katabilme becerisine sahip olmak demektir. Yorum söz konusu olduğunda ifadelendirme sanatı söz konusudur. Bestenin ışığında kendi fikir ve duygularını aktaran yorumcu serbest alana da ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda doğaçlama yapabilme yetisi önem arz etmektedir. Zira aslında beste içerisindeki her modülasyon ya da altere (ton dışı ) sesler bir nevi doğaçlama dünyasına adım atmak olarak düşünülebilir. Piyanoya yeni başlayan bir öğrenci için gam (dizi) ve arpejleri öğrenmek kaçınılmazdır. İlerleyen yıllarda arpejlerin çevrimleri de bu seriye katılmaktadır. Kolaydan zora öğrenme prensibi içerisinde öncelikle temel gam Do Majör öğretilirken sonrasında sırası ile tek diyez ve tek bemollü gamlara geçilmektedir. Elbette Majör gamların her birinin minör gamları da bu 6♦ Ceylan Ünal AKBULUT çalışmalar sırasında öğrenciye tanıtılmaktadır. Minör gamların ikiye ayrılması ile müziğin çok boyutluluğuna adım atılmış olunur. Zira minör gamların armonik ve melodik tınıları öğrencilerin işitsel dünyasına farklı pencereler açmaktadır. Melodik minör gamın ilgili majör gamı ile dönüş yapması kanımca ilginç bir deneyim olmaktadır. Tam bu noktada öğrenciler hangi çalgıyı çalarlarsa çalsınlar ilk kez bir mod ile karşılaşmaktadır. Majör ve minör Gam öğretisinde melodik minör inici gam “doğal” olarak adlandırılmaktadır. Bu çerçevede öğrenci “doğal” olarak ifadelendirilen gamın aslında bir mod ile tanıştırılma olduğunu belki de bu kitapta kavrayacaktır. Çok geniş piyano repertuarının eserlerini seslendirirken teknik çalışma yapmak şarttır. Toplam 24 Majör ve minör gamı çalmak bazen yeterli gelmemektedir. Etüt kitapları, egzersizler bu anlamda çok faydalı olmaktadır. Ancak bazı durumlarda öğrenciler kısa ve öz çalışmalarla ellerini açıp, teknik randımanlarını arttırmayı tercih etmektedirler. Gamlar ve arpejler genelde ısınma olarak, eser çalışma öncesi uygulanmaktadır. Bu bağlamda öğrencilerden farklı bakış açısı kazanmaları adına modları, gamlar ile aynı prensipte, önce bir oktav sonra iki oktav ve en son dört oktav olarak öğrenmeleri istenecektir. Beyaz tuşlardan başlayarak arızaları teker teker ekleyerek çalışmaları uygun olacaktır. Farklı modlar ile tanışan öğrenciler, doğaçlama evreni ile küçükte olsa tanışmış olurlar kanaatindeyim. Kitap içerisinde modlar kısaca tanıtılmış ve çalma prensipleri piyanoya yeni başlayan öğrenciler için anlaşılır bir biçimde sunulmaya çalışılmıştır. Bu Modları Çalıyorum ♦7 çalışmanın hali hazırda öğrenilen gamları besleyeceği ve çalınan tonal eserlerin modülasyon yapısına birer katkı sağlayacağına inancımız tamdır. Modlar öncelikle değeri olmayan notalarla tanıtılmıştır. Sonrasında önce bir oktav dörtlük notalarla pekişecektir. Parmak numaraları oturunca hazır olunduğu düşünülerek iki oktav için Modlar yazılmıştır. Sadece beyaz tuşlarda iki oktavlık ters dizi ilave edilmiştir. Bunu amacı, parmak numaralarının kolay kavranması ve öğrenirken eğlenmek olarak açıklanabilir. Bu kitapta Modları bulabilme çalışması eklenmiştir. Amaç pratiğe dökülen çalışmalarla konuyu pekiştirme yoluna gitmektir. Üç ayrı farklı çalışma yönteminin öğrenciler tarafından rahatlıkla uygulanacağını ummaktayım. İkinci Kitapta modlar dört oktav ve farklı türevlerde verilmiş ve yedili arpej eklenmiştir. Orta seviyeden ileri seviyeye tüm piyano öğrencilerini tüm arızaları kullanarak çalacağı bir çalışma olmuştur. Ayrıca üçlü, altılı ve onlu aralıklarla da Modları çalıp eser çalışma öncesi öğrenciler ellerini açma konusunda çalışmalarını tamamlayabilecektir. Ek olarak siyah tuştan başlayan modlar da mevcuttur. Modları Çalıyorum 2 isimli kitapta Modların tarihçesine kısaca yer verilmiştir. Her iki seride de “Hipo” (Hypo) olarak adlandırılan türetilmiş modlara yer verilmemiştir.