ANI METİN TÜRÜNÜ DEĞERLENDİRMEYE YÖNELİK DERECELİ PUANLAMA ANAHTARI GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

ŞEN E., KARAKUS N.

Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi (UTÖAD) (Online), cilt.6, sa.2, ss.333-350, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, bilgilendirici metinlerden anı (hatıra) türünün değerlendirilmesine yönelik bir dereceli puanlama anahtarı (DPA) geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda önce ilgili literatür taranmış, bu çerçevede anı türünün sınırları çizilip özellikleri belirlendikten sonra Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) çerçevesinde 2024 yılında hazırlanan ortaokul Türkçe dersi programında anı türüne yer verilme durumu tespit edilmiş, farklı metin türlerinde hazırlanmış DPA’lar incelenmiştir. Literatür ve program çerçevesinde, daha önce hazırlanmış DPA’lar doğrultusunda anı türünde yazılan metinlerin değerlendirilmesine yönelik özgün DPA maddeleri hazırlanmış ve bu maddeler dörtlü likert şekilde derecelendirilmiştir. Ayrıca söz konusu DPA ile anı metinlerinin nasıl değerlendirileceğinin yanı sıra nasıl yazılacağı üzerinde de durulmuş, çalışmanın her aşamasında uzman görüşlerine başvurulmuştur. Çalışmada geçerlik sağlamak amacıyla nitel yöntem olarak uzman görüşlerine (Lawshe, 1975) başvurulmuş, bu kapsamda 10 Türkçe eğitimi alan uzmanının görüşü alınmıştır. Güvenirlik çalışmaları kapsamında ise 2024-2025 eğitim öğretim yılında Ankara il merkezine bağlı bir ilçede ortaokul 5. sınıf düzeyinde eğitim gören öğrenciler tarafından yazılmış 40 anı metni 4 Türkçe öğretmeni tarafından puanlanmış, nicel araştırma yöntemi olarak puanlayıcılar arası uyum [Intraclass Correlation Coefficient (ICC)] düzeyleri ve sonuçları ortaya konmuştur. Çalışmada anı türündeki yazıların değerlendirilmesine yönelik hazırlanan bu DPA’nın geliştirilme aşamaları ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Çalışmanın sonucunda ise ortaokul düzeyinde bilgilendirici metinlerden anı (hatıra) türünün yazım sürecinde ve yazılan metinlerin ölçülüp değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir DPA alan yazına kazandırılmıştır.
The present study aims to develop a Memoir Graded Assessment Rubric (MGAR) for evaluating the memoir genre among informative texts. To this end, the relevant literature was initially reviewed, the boundaries and characteristics of the memoir genre were defined, and subsequently, the status of the memoir genre within the 2024 Turkish Language Curriculum for middle schools—developed within the framework of the Türkiye Century Education Model (TCEM-TYMM)— was examined. Assessment rubrics designed for various text types were also analyzed. Based on the literature and the curriculum, original MGAR items were established for the evaluation of memoir texts, building upon existing assessment models, and were structured on a four-level performance scale. Furthermore, the study focused not only on the evaluation of memoir texts but also on the instructional aspects of writing them, and expert consultations were sought at every stage of the research. To ensure validity, expert opinions were elicited via qualitative methods (Lawshe, 1975), incorporating the perspectives of 10 Turkish language education experts. Regarding reliability, 40 memoir texts authored by 5th- grade middle school students within a central metropolitan district of Ankara during the 2024-2025 academic year were scored by four Turkish language teachers. The levels and outcomes of the Intraclass Correlation Coefficients (ICC) were determined utilizing quantitative methodologies. The developmental stages of this MGAR, designed specifically for the composition and evaluation of memoirs, are explained in comprehensive detail in this study. Consequently, a valid and reliable MGAR that can be utilized in the writing and measurement of memoir texts at the middle school level has been contributed to the existing literature.