Akademik Veri Yönetim Sistemi
4th International Conference of Sustainable Building Materials , Eindhoven, Hollanda, 10 - 13 Ağustos 2025, ss.307-321, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışmada, Türkiye'nin İzmir ili Sığacık ilçesinde bulunan Teos antik kentinden elde edilen Roma dönemi kireç harcı ve sıva örneklerinin özellikleri belirlenmiştir. Teos, Batı Anadolu'da antik bir liman kenti olup, Roma İmparatorluğu'nun bir parçası olmadan önce İyon Birliği'nin on iki şehrinden biriydi. Ham madde, mineralojik ve kimyasal bileşimleri açısından olası benzerlikleri ve farklılıkları tespit etmek amacıyla, altı farklı binadan ve çeşitli mimari kullanımlardan toplam sekiz Roma dönemi örneği alınmıştır. Harç ve sıva örneklerinin temel fiziksel özelliklerini ve ham madde bileşimlerini, bağlayıcı ve agrega mineralojik ve kimyasal bileşimlerini, bağlayıcıların hidrolik özelliklerini ve agregaların puzolanik özelliklerini belirlemek için RILEM standart test yöntemleri, XRD, SEM-EDS ve TGA kullanılmıştır. Örnekler hem tuğla hem de doğal agregalardan oluşmakta olup, tuğla tozu kullanımı nedeniyle pembe renktedir. Gözenekli tuğla agregalarının kullanımı, harçların gözenekliliğini artırmıştır. Örneklerin ham madde bileşimleri, 1/3 ile 1/1 arasında değişen kireç/agrega oranı ile belirlenmiştir. Agregaların mineralojik bileşimleri kuvars, muskovit ve alkali feldispat grubu minerallerinden oluşmakta olup, kimyasal bileşimlerinde yüksek miktarda SiO2 bulunmaktadır. Agregaların puzolanik özelliklere sahip olduğu tespit edilmiştir. Bağlayıcılar kalsit, kuvars ve muskovit minerallerinden oluşmaktadır. Bazı örneklerde mineralojik bileşimlerinde halit varlığı görülmüş ve kimyasal bileşimlerinde Cl2O ve SO3 bulunmuştur; bu durum deniz suyunun etkisine bağlanmıştır. Harç ve sıva örneklerinin hidrolik olduğu ve bunun uzun ömürlerinde önemli bir rol oynadığı bulunmuştur. Teos'taki gelecekteki koruma çalışmalarında, sürdürülebilirliği sağlamak için onarım harçlarının orijinal harçlarla uyumlu olması gerekmektedir.
In this study, characteristics of Roman period lime mortar and plaster samples from Teos Ancient City in Sığacık, İzmir, Türkiye were determined. Teos was an ancient harbour city in Western Anatolia and was one of the twelve cities of the Ionian League prior to becoming a part of the Roman Empire. Eight Roman period samples in total were obtained from six different buildings and various architectural uses, to detect possible similarities and differences regarding their raw material, mineralogical and chemical compositions. RILEM standard test methods, XRD, SEM-EDS and TGA were utilised to determine basic physical properties and raw material compositions of mortar and plaster samples, mineralogical and chemical compositions of binders and aggregates, hydraulic properties of binders and pozzolanic properties of aggregates. The samples were comprised of both brick and natural aggregates and were in pinkish colours due to use of brick powder. The use of porous brick aggregates increased the porosity of mortars. Raw material compositions of the samples were determined by the lime/aggregate ratio, which ranged from 1/3 to 1/1. The mineralogical compositions of the aggregates were comprised of quartz, muscovite and alkali feldspar group minerals, with high amounts of SiO2 in their chemical compositions. The aggregates were found to possess pozzolanic properties. The binders were comprised of calcite, quartz, and muscovite minerals. Some samples exhibited presence of halite in their mineralogical composition and contained Cl2O and SO3 in their chemical composition, which was attributed to the effect of seawater. The mortar and plaster samples were found to be hydraulic, which played an important role in their long lifespan. In future conservation efforts in Teos, the repair mortars should be compatible with original mortars to assure sustainability.