Resimli Bir Seyahat Romanı Bağlamındaki Çokdilliliğin Türkçedeki Çeviri Serüveni: La Femme et le Pantin, Roman Espagnol


Özkan A., Çeviktay O.

II. ULUSLARARASI FİLOLOJİ ÇALIŞMALARI KONGRESİ, Balıkesir, Turkey, 2 - 05 September 2020, pp.27

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Balıkesir
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.27
  • Yıldız Technical University Affiliated: Yes

Abstract

Bu bildirinin amacı, resimli bir seyahat romanının içerdiği çokdillilik örneklerinin Türkçe çevirilerini çağdaş çeviribilim yaklaşımları çerçevesinde incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Fransız romancı Pierre Louÿs’un 1898 yılında kaleme aldığı La Femme et Le Pantin, roman espagnol adlı romanının dört farklı çevirmen -Hasan Bedrettin, Ref’i Cevat Ulunay, Tahsin Yücel ve Mehmet Doğan Özbaytarafından 1922-2012 yılları arasında Türkçeye yapılan çevirileri incelenmiştir. Kaynak metindeki çokdilliğin erek metinlere çevirmenler tarafından nasıl yansıtıldığı araştırmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Başka bir deyişle, çevirmenlerin kaynak metinde özellikle Fransızca-İspanyolca arasında gerçekleşen “dil değiştirme” (code-switching) durumlarını Türkçeye çevirirken hangi çeviri stratejilerini kullandıklarının araştırılması hedeflenmiştir. Bütünlüklü bir inceleme yapmak üzere, Harf Devrimi öncesi, 1922 yılında Hasan Bedrettin tarafından yapılıp Akşam-Teşebbüs Matbaasında basılmış Osmanlı Türkçesi çeviri de araştırmaya dahil edilmiştir. Osmanlı Türkçesine yapılan bu çevirinin daha önce çeviriyazısı yapılmamıştır, bu bildiri kapsamında anılan eserin çeviriyazısı yapılmıştır. Ayrıca, tüm çeviri metinler üzerinde çevirmen kararları ve dayanakları odaklı karşılaştırmalı bir betimleyici çalışma gerçekleştirilmiş ve ortaya çıkan çeviri olguları tematik olarak sınıflandırılıp tarihsel bağlamda değerlendirilmiştir. Betimleyici çalışmada vurgu noktası olarak Lawrence Venuti’nin, Friedrich Schleiermacher’den esinlenerek ileri sürdüğü “yerlileştime” ve “yabancılaştırma” (1998) kavramları temel alınmıştır. Bu betimleyici çalışmanın, resimli seyahat romanı bağlamında sergilenen çokdilliliğin Türkçeye çevirileri konusundaki tarihsel bakışımıza katkı sağlaması umulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Çeviribilim, çokdillilik, seyahat romanı, yerlileştirme/yabancılaştırma.