ALTYAPISAL BİR ARAYÜZ OLARAK İSTANBUL DİJİTAL SANAT FESTİVALİ (IDAF) VE FESTİVALİN 2021 VE 2025 ARASINDAKİ EDİSYONLARINDA YENİDEN ŞEKİLLENEN KÜRATÖRYEL FAİLLİĞİ
The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, cilt.16, sa.3, ss.1746-1760, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 16 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.7456/tojdac.1929081
- Dergi Adı: The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication
- Derginin Tarandığı İndeksler: Index Islamicus, TR DİZİN (ULAKBİM), EBSCO Communication Source, Communication Source (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.1746-1760
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Yıldız Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, İstanbul Dijital Sanat Festivali'ni (IDAF) beş farklı dönemde (2021-2025) festivalin resmi faaliyet raporlarının uzunlamasına belge analizi yoluyla incelemektedir. Makale, operasyonel imgeler, posthümanist eylemlilik, post-temsilsel görsel kültür ve küratörlük teorisinden yararlanarak, yaratıcı eylemliliği insan ve makine aktörleri arasında dağıtan algoritmik olarak üretilen bir imge oluşturma rejimi olan sentetik görsellik kavramını geliştirmektedir. Tematik analiz üç eksen etrafında düzenlenmektedir: (a) tek bir insan küratörden Türkiye'nin ilk yapay zeka küratörü Avind'i içeren dağıtılmış bir insan-yapay zeka aygıtına doğru küratörlük değişimi; (b) miras mimarisinden Atatürk Kültür Merkezi'ne mekânsal ilerleme; ve (c) video ve enstalasyondan XR, VR, üretken yapay zeka, biyo-sanat ve oyun motorlarına kadar ortamların çeşitlenmesi. Makale, çağdaş dijital sanat festivalinin, sentetik görselliğin operasyonlarının somutlaştığı ve eleştirel bir yaklaşıma açıldığı bir altyapısal arayüz olarak işlev gördüğünü savunmaktadır.
This study examines the Istanbul Digital Art Festival (IDAF) across five editions (2021-2025) through longitudinal document analysis of the festival's official activity reports. Drawing on theories of operational images, post-humanist agency, post-representational visual culture, and curatorial theory, the article develops the concept of synthetic visuality, a regime of algorithmically generated image-making that distributes creative agency across human and machinic actors. Thematic analysis is organized along three axes: (a) the curatorial shift from a single human curator to a distributed human-AI apparatus featuring Turkey's first AI curator, Avind; (b) the spatial progression from heritage architecture to the Atatürk Cultural Center; and (c) the diversification of mediums from video and installation to XR, VR, generative AI, bio-art, and game engines. The article argues that the contemporary digital art festival functions as an infrastructural interface where the operations of synthetic visuality have materialized and opened to critical engagement.