1924–1925 HAFTALIK RESİMLİ GAZETEMİZ KAPAKLARI: ÇOCUKLUK, MODERNLİK VE ULUSAL GELECEĞİN GÖRSEL İNŞASI

Günay İ. E.

18. ULUSLARARASI "BAŞKENT" SOSYAL, BEŞERİ, İDARİ VE EĞİTİM BİLİMLERİ KONGRESİ, Ankara, Türkiye, 12 - 14 Temmuz 2026, ss.931-933, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.931-933
  • Yıldız Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, 1924–1925 yıllarında yayımlanan ve yalnızca yedi sayı çıkarılan Haftalık Resimli Gazetemiz adlı çocuk dergisinin kapaklarını, Roland Barthes'ın göstergebilimsel yaklaşımı çerçevesinde incelemektedir. Araştırmanın amacı, söz konusu kapakların yalnızca estetik tasarımlar değil; Erken Cumhuriyet döneminde çocukluk, modernleşme ve ulusal gelecek arasındaki ilişkiyi görsel düzeyde kuran ideolojik metinler olarak nasıl işlediğini ortaya koymaktır. Erken Cumhuriyet çocuk dergileri çoğunlukla pedagojik içerikleri ve eğitim anlayışları üzerinden incelenmiş olmasına karşın, kapak görsellerini bağımsız bir görsel söylem alanı olarak ele alan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, bu boşluğu Barthes'ın denotasyon, konotasyon ve mit kavramları temelinde doldurmayı amaçlamaktadır. Her bir kapak, denotasyon (düz anlam), konotasyon (yan anlam) ve mit (ideolojik doğallaştırma) olmak üzere üç çözümleme düzeyinde analiz edilmiştir. Bulgular, kapaklarda tutarlı bir görsel hiyerarşinin bulunduğunu göstermektedir. Tren, gemi, uçak ve sanayi gibi modernleşme göstergeleri çoğunlukla kompozisyonun çevresinde konumlanırken; merkeze çocuk portresi, anne– bebek ilişkisi, tarihsel mimari ya da doğa temaları yerleştirilmiştir. Bu görsel düzen, modernleşmenin çocukluğu gölgede bırakan bir unsur olarak değil; çocukluğu kuşatan, anlamlandıran ve meşrulaştıran sembolik bir çerçeve olarak temsil edildiğini göstermektedir. Çocukluk; masumiyet, terbiye, biyolojik süreklilik, tarihsel miras ve pedagojik biçimlenebilirlik gibi değerlerle özdeşleştirilerek ulusal modernleşme projesinin doğal ve tartışılmaz temeli hâline getirilmektedir. Kapaklar bütüncül olarak değerlendirildiğinde, çocukluk ve modernleşme tasavvurunu yapılandıran ve bu ilişkiyi doğal gösteren bir "uyum miti" ortaya çıkmaktadır. Bu söylemde modernleşme, geleneksel değerlerle çatışan bir kopuş olarak değil; çocukluk, annelik, tarihsel miras ve ahlaki terbiye ile bütünleşen süreklilik anlatısı içinde doğallaştırılmaktadır. Böylece bu dönüşüm, çocukluğun sonucu değil; çocukluk aracılığıyla meşruiyet kazanan bir siyasal ve kültürel proje olarak temsil edilmektedir. Sonuç olarak çalışma, kısa ömürlü olmasına rağmen Haftalık Resimli Gazetemiz'in Erken Cumhuriyet'in görsel ideolojisini yoğunlaştırılmış biçimde yansıttığını ortaya koymaktadır. Bulgular, modernleşmenin yalnızca hukuki ve kurumsal reformlar aracılığıyla değil, popüler görsel kültür ürünleri üzerinden de meşrulaştırıldığını; çocukluğun ise modernleşmesinin ideolojik olarak doğallaştırılmasını sağlayan temel sembolik meşruiyet zemini olarak kurgulandığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Erken Cumhuriyet çocuk dergilerini pedagojik içeriklerinin ötesinde, modernleşme ideolojisinin görsel olarak üretildiği ve doğallaştırıldığı söylemsel alanlar olarak yeniden değerlendirmeyi önermektedir.

Anahtar Kelimeler: Haftalık Resimli Gazetemiz, Erken Cumhuriyet, Çocukluk Söylemi, Görsel Göstergebilim, Modernleşme Miti

This study examines the covers of Haftalık Resimli Gazetemiz, a children's periodical published between 1924 and 1925 with a limited run of seven issues, within the framework of Roland Barthes' semiotic approach. The investigation aims to demonstrate how these covers operated not merely as aesthetic designs, but as ideological texts establishing a visual relationship among childhood, modernization, and the national future during the Early Republican era. While Early Republican children's magazines are predominantly analyzed through their pedagogical content and educational philosophy, research addressing cover illustrations as independent domains of visual discourse remains scarce. This paper fills the literature gap by utilizing Barthes' concepts of denotation, connotation, and myth. Each cover is analyzed across three distinct levels: denotative description, connotative meaning, and mythical (ideological naturalization) operations. The findings reveal a consistent visual hierarchy across the corpus. Modernization indicators, including trains, ships, aircraft, and industrial elements, are positioned on the periphery of the composition. Conversely, child portraits, mother-infant relationships, historical architecture, and natural themes occupy the center. This structural arrangement demonstrates that modernization is represented as a symbolic framework that encompasses, contextualizes, and legitimizes it. Childhood is identified with values such as innocence, discipline, biological continuity, historical heritage, and pedagogical malleability, thereby serving as the natural, unquestioned foundation of the national modernization project. When evaluated holistically, the covers construct a "myth of harmony" that structures the relationship between childhood and modernization, presenting this link as self- evident. Within this discourse, modernization is naturalized within a narrative of continuity that integrates with childhood, motherhood, historical heritage, and moral upbringing, rather than being depicted as a radical break from traditional values. Consequently, modernization is framed as a political and cultural project gaining legitimacy through it. Briefly, this study demonstrates that despite its short publication life, Haftalık Resimli Gazetemiz intensively reflects the visual ideology of the Early Republic. The data indicates that Turkish modernization was legitimized through popular visual culture products alongside legal and institutional reforms, while childhood was constructed as the primary symbolic ground enabling the ideological naturalization of these reforms. Ultimately, this study proposes a re evaluation of Early Republican children's periodicals beyond their pedagogical content, framing them as discursive spaces where modernization ideology was visually produced and naturalized.

Keywords: Haftalık Resimli Gazetemiz, Early Republican Period, Childhood Discourse, Visual Semiotics, Myth of Modernization