DİJİTAL ÇAĞDA İDEOLOJİNİN EVRİMİ: KURAMSAL VE KAVRAMSAL BİR DEĞERLENDİRME


Güven S.

4. Uluslararası Ege Bilimsel Araştırmalar Kongresi, İzmir, Turkey, 23 - 25 January 2026, pp.341-348, (Full Text)

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: İzmir
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.341-348
  • Yıldız Technical University Affiliated: Yes

Abstract

Dijital medya ortamlarının yaygınlaşmasıyla birlikte ideolojinin üretim, dolaşım ve yeniden

anlamlandırılma biçimleri önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Klasik ideoloji kuramları, ideolojiyi

çoğunlukla devlet, sınıf, medya ya da eğitim gibi kurumsal yapılar üzerinden açıklarken, dijital

çağda ideolojik işleyişin çok daha parçalı, hızlanmış ve görünmez biçimler aldığı

görülmektedir. Algoritmalar, platform mimarileri, görsel rejimler ve duygulanımsal kamular,

ideolojinin yalnızca düşünsel değil aynı zamanda duyusal ve deneyimsel bir düzlemde yeniden

üretildiğini göstermektedir. Bu çalışma, ideolojinin dijital çağda geçirdiği dönüşümü kuramsal

ve kavramsal bir çerçevede tartışmayı amaçlamaktadır. Althusser’in ideolojik aygıtlar

yaklaşımı, Gramsci’nin hegemonya kavramı, Žižek’in ideolojinin gündelik yaşamdaki

görünmezliği üzerine geliştirdiği tartışmalar ve Papacharissi’nin duygulanımsal kamular

yaklaşımı birlikte ele alınmaktadır. Çalışma, dijital ideolojinin artık yalnızca söylem düzeyinde

değil; algoritmik düzenleme, görsel temsil ve duygusal etkileşim üzerinden işlediğini ileri

sürmektedir. Bu bağlamda ideolojinin dijital çağda daha akışkan, katılımcı ve çoğu zaman fark

edilmeden içselleştirilen bir yapıya büründüğü savunulmaktadır.