Tablodan Grafiğe: Özel Yetenekli Öğrencilerin Çözünürlük Grafikleri Çizmedeki Zorluklarını Keşfetmek

Creative Commons License

Coştu F.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi(BAEBD), cilt.17, sa.1, ss.236-257, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, özel yetenekli öğrencilerin, bilimsel düşünme ve veri yorumlamanın merkezinde yer alan bir beceri olan çözünürlük kavramıyla ilgili grafikler oluştururken karşılaştıkları belirli zorlukları belirlemektir. Özel yetenekli öğrencilerin grafik çizme süreçlerinin derinlemesine incelenmesine olanak tanıyan nitel bir vaka çalışması tasarımı kullanılmıştır. 64 özel yetenekli ortaokul öğrencisine, beş kimyasal bileşiğin çeşitli sıcaklıklarda sudaki çözünürlüğünü gösteren tablolaştırılmış veriler sunulmuş ve ilgili çözünürlük-sıcaklık grafiklerini çizmeleri istenmiştir. Öğrencilerin grafikleri, grafik oluşturmanın temel bileşenlerini ele alan dokuz niteliksel kriterden oluşan Temiz ve Tan (2009) grafik çizim değerlendirme ölçeği kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz, öğrencilerin grafik performanslarının kalıplarını, tekrarlanan hatalarını ve niteliksel özelliklerini belirlemeye odaklanmıştır. Bulgular, birçok özel yetenekli öğrencinin, özellikle eksenlerin ölçeklendirilmesi ve etiketlenmesi, veri noktalarının doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve uygun şekilde bağlanması gibi grafik oluşturmanın temel bileşenleriyle mücadele ettiğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin sadece küçük bir yüzdesi tüm kriterleri tam olarak karşılamıştır, bu da grafik oluşturma zorluklarının özel yetenekli öğrenciler arasında bile devam ettiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, özel yetenekliler eğitiminde genellikle göz ardı edilen grafik becerilerinin açıkça öğretilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, özel yetenekli öğrencilerin grafiksel temsil becerileri, özellikle bilimsel verileri grafikler aracılığıyla görsel olarak temsil etme ve düzenleme becerileri üzerine yapılan sınırlı sayıda araştırmaya katkıda bulunmakta ve bilimsel süreç yeterliliklerini geliştirmek için hedefe yönelik öğretim müdahaleleri tasarlamak için önemli farkındalıklar sağlamaktadır.
This study aims to identify the specific difficulties gifted students encounter when constructing graphs related to the concept of solubility—a skill central to scientific thinking and data interpretation. A qualitative case study design, allowing for an in-depth examination of gifted students’ graph-drawing processes, was utilized. A total of 64 gifted middle school students were presented with tabulated data showing the solubility of five chemical compounds in water at various temperatures and were asked to draw corresponding solubility–temperature graphs. Students’ graphs were analyzed using the Temiz and Tan (2009) graph-drawing rubric, which consists of nine qualitative criteria addressing key components of graph construction. The analysis focused on identifying patterns, recurring errors, and qualitative characteristics of students’ graphing performances. The findings revealed that many gifted students struggled with key components of graph construction, particularly scaling and labeling the axes, accurately placing data points, and connecting them appropriately. Only a small percentage of students fully met all criteria, indicating that graphing difficulties persist even among high-ability learners. These results underscore the importance of explicitly teaching graphing skills, which are often overlooked in gifted education. The study contributes to the limited body of research on gifted students’ graphical representational skills, specifically their ability to visually represent and organize scientific data through graphs, and provides insights for designing targeted instructional interventions to enhance their scientific process competencies.