Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi


Gümüş A.

Avrasya Etüdleri, ss.121-149, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2018
  • Dergi Adı: Avrasya Etüdleri
  • Sayfa Sayıları: ss.121-149

Özet

Mısır ordusu, Hür Subaylar Darbesinden (Devriminden) bu yana geleneksel olarak siyasette etkin bir rol oynamıştır. Uzun süren diktatörlük rejiminin sarsılmaya başladığı Arap Ayaklanmaları sürecinde de ordunun rolü ve pozisyonu belirleyici olmuştur. Ayaklanmaların başlangıcında Mübarek rejimine karşı muhalif grupların yanında yer alan Mısır ordusu, geçici olarak ülkeyi yönetmesinin ardından seçilmiş Cumhurbaşkanına yönetimi devretmiş; fakat bir yıl sonra başlayan kitlesel gösteriler, seçilmiş yönetimin alaşağı edilmesine yol açan ordunun müdahalesi ile son bulmuştur. Bu çerçevede çalışmamızda şu sorulara yanıt arayacağız: Arap Ayaklanmaları sırasında Mısır ordusunun askeri müdahaleyle neticelenen son kararlarını veya politikalarını nasıl açıklayabiliriz? Başlangıçta protestocularla aynı tarafta yer almak ile seçimle gelen lideri askeri müdahale ile devirmek arasında bir çelişki var mıdır? Mısır örneğini incelerken daha çok Latin Amerika ülkeleri üzerine yapılmış çalışmalardan oluşan sivil-asker ilişkileri literatürüne başvuracağız. Sivil-asker ilişkilerinin doğasını anlamak, ordunun önemli bir rol oynadığı Mısır örneği için temel bir konudur. Mısır ordusu, ayaklanmaların başından itibaren çıkarlarını merkeze alan bir aktör olarak hareket etmiştir. Süreç içinde diğer aktörlerle olan ilişkilerinde değişimler olsa da izlediği politikanın kendi içinde tutarlı bir çizgisi olduğunu söyleyebiliriz. Darbe ile birlikte eski rejim tipine benzer bir yapı ortaya çıkmış ve Arap Ayaklanmalarının başlattığı değişim dalgası Mısır’da ve bölgede akamete uğramıştır.