Tanzimat Döneminde Ermeni Harfli Türkçe Edebiyat Dizgesinde Bir Halk Hikayesinin Yeniden Yazımı: Hikâye-i Arzu ile Kamber
MU-ICASTIS 2026 III. Uluslararası Akademik Çeviribilim Çalışmaları Kongresi, İstanbul, Türkiye, 30 Eylül - 02 Ekim 2026, ss.133, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.133
- Yıldız Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ermeni toplumunun matbaacılıkta ve romancılıkta öncü olduğu bilinmektedir. Yayınlanan ilk Türkçe roman Vartan Paşa’nın Ermeni harfleriyle Türkçe yazdığı Akabi Hikayesi’dir. Topluluk kendi okur kitlesi için Ermeni harfleriyle Türkçe çeviri ve telif kitaplar ve sözlükler yayınlamıştır. Başkent İstanbul’da olduğu kadar, Avrupa’da, 1960’lı yıllara kadar Beyrut’ta ve Kahire’de, Buenos Aires’te okur oldukça bu yayınlama süreci devam etmiştir. Bu araştırmanın konusu olarak Arzu ile Kamber olarak bilinen halk hikâyesinin 1875 yılında biri Âsitâne’de (İstanbul) diğeri Beyrut’ta Ermeni harfleriyle Türkçe basılmış iki versiyonu seçilmiştir. İstanbul’da yazılan eserin adı Hikâye-i Arzu ile Kanber: İki Pakibaz Aşıkmaşukların Hikâyesi ve Suzişli Beyitlerle Vasfolunmuş’tur. Beyrut’ta yazılan eserin adı ise Hikâye-i Arzu ile Kamber: Türküleriyle Beraber’dir. Araştırmanın amacı yeniden yazım olduğu düşünülen bu iki hikâyeyi çeviri tarihi açısından çeviri kuramları bağlamında incelemektir. Bu amaçla biri 32 diğeri 55 sayfa olan iki hikâyenin Latin harflerine dil içi çevirisi yapılmıştır. Hikâyeler yeniden yazım açısından benzerlikler ve farklar çerçevesinde betimlenecek ve betimleme sonunda elde edilen veriler Ermeni Harfli Türkçe Edebiyatın sözlü ve yazılı gelişimindeki faktörlerin yorumlanmasına katkıda bulunacaktır.