İLERİ DÜZEYDE MULTİPLE SKLEROZ HASTALIĞINDA EKSPRESYONU ARTAN miRNA’LARIN ARALARINDAKİ ETKİLEŞİMİN VE İLİŞKİLİ OLABİLECEK miRNA’LARIN İNCELENMESİ


Creative Commons License

Sever T., Şahin K. N., Aktaş E., Özdemir Özgentürk N.

in: ARCENG INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH CONFERENCE, ASSOC. PROF. SECIL KARTOPU, Editor, ARCENG PUBLICATIONS –2024, İstanbul, pp.58-67, 2024

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2024
  • Publisher: ARCENG PUBLICATIONS –2024
  • City: İstanbul
  • Page Numbers: pp.58-67
  • Editors: ASSOC. PROF. SECIL KARTOPU, Editor
  • Yıldız Technical University Affiliated: Yes

Abstract

Multipl Skleroz (MS), kas ağrıları, yorgunluk, konuşma güçlüğü, yutma güçlüğü, görme bozuklukları, motor fonksiyon bozuklukları gibi yaygın belirtilerle kendini gösteren bir hastalıktır. Bu kompleks hastalığın birden fazla olası nedeni arasında hormonal faktörler, enfeksiyöz ajanlar, çevresel etkenler ve genetik faktörler bulunmaktadır. Son araştırmalar, MS'in patogenezinde merkezi sinir sisteminde (MSS) bulunan ve RNA interferansı ile ilişkilendirilen miRNA'ların rolünden bahsetmektedir. miRNA'lar son yıllarda biyobelirteç olarak kabul edilmiş olsa da, hastalığın analizi için daha spesifik miRNA'ların keşfi, MS'in alt tiplerini ayırt etme konusunda önemli bir adım olabilir. MS'nin ileri seviyesinde kesin bir tedavi olmaması, ilişkilendirilen miRNA'ların ötesinde farklı miRNA'ların keşfinin önemini artırmaktadır.  Bu çalışma, MS hastalarında ileri sakatlık seviyesinde artan miRNA'ların analizini içermektedir. MS hastalığında arttığı bilinen hsa-miR-155 ile birlikte, ileri sakatlık seviyesinde, hsa-miR-155 birlikte artış gösterdiği tespit edilmiş olan hsa-miR-338 ve hsa-miR491'i, üç miRNA arasında ortak nokta bulmak amacıyla araştırmaktadır. Cytoscape, Toksikogenomik Veri Tabanı, miRPathDB ve Miranda gibi biyoinformatik araç ve veri tabanları kullanılarak anahtar miRNA'ların ortak noktaları ve ilişkili olabilecek diğer miRNA'lar incelenmiştir. Özellikle ileri sakatlık seviyesinde ekspresyonu artan miRNA’ların bağlantıları ve işlevsel ortaklıkları ele alınmıştır. Bu anahtar miRNA'ların sekansları, miRBase veri tabanından alınarak analizde kullanılmıştır. Ayrıca, bu miRNA'ların hedef genleri veri tabanları taranarak miRNA-mRNA-miRNA ağı tahminleri yapılmıştır. Elde edilen veriler, Multiple Skleroz ile ilişkilendirilen genlerle birleştirilerek benzerlik ağı çıkarılmış ve potansiyel yolak bağlantıları araştırılmıştır. Çalışmanın sonuçları, MS'in ileri sakatlık seviyesinde hsa-miR-155, hsa-miR-338 ve hsa-miR-491'nin olası rolünü ortaya koymaktadır. Bu bulgular, MS hastalığının mekanizmasının anlaşılmasına katkıda bulunabilir ve yeni terapötik hedeflerin belirlenmesine yardımcı olabilir.