Akademik Veri Yönetim Sistemi
Anadolu Dil ve Eğitim Dergisi, cilt.3, sa.2, ss.117-132, 2025 (Hakemli Dergi)
Bu çalışmada üçüncü dil ediniminde dilsel aktarımın doğasına ilişkin kuramsal modellerin incelenmesi ve Türkçenin bu bağlamdaki konumunun değerlendirilmesi amaçlamaktadır. Alan yazında, bireylerin birinci (ana) ve ikinci dillerini üçüncü dili öğrenirken ne ölçüde ve hangi koşullarda aktarım kaynağı olarak kullandıklarını açıklamaya çalışan yedi temel model belirlenmiştir. Bunlar ana dilinden aktarım modeli, ikinci dilin konumu faktörü, varsayılan tedarikçi dil yaklaşımı, birikimli artış modeli, tipolojik öncelik modeli, dilbilimsel yakınlık modeli ve neşter modelidir. Her bir model, dil aktarımının kaynak dilini belirleyen faktörlere farklı açılardan yaklaşmakta; bazıları sadece birinci ya da ikinci dili aktarımın kaynağı olarak görürken, bazıları birden fazla dilin dinamik biçimde etkili olabileceğini öne sürmektedir. Bulgulardan hareketle, Türkçeyi konu alan çalışmaların büyük çoğunluğunda Türkçenin birinci veya ikinci dil konumunda ele alındığı, hedef dil statüsünde incelendiği özgül bir çalışmanın bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum mevcut kuramsal modellerin Türkçenin üçüncü dil olarak edinimi bağlamında yeterli ölçüde test edilemediğini ortaya koymaktadır. Türkçeye özgü yapısal özellikler dikkate alındığında, bu alandaki kuramsal ve ampirik çalışmaların arttırılması hem çok dillilik kuramlarının genellenebilirliğini değerlendirmek hem de uygulamalı dilbilim yaklaşımlarını daha kapsayıcı hale getirmek açısından önem taşımaktadır.
This study examines theoretical models explaining the nature of linguistic transfer in third language
acquisition, with a focus on the position of Turkish in this context. Seven key models are identified
in the literature: the L1 Transfer Model, the L2 Status Factor, the Cumulative Enhancement Model,
the Typological Primacy Model, the Linguistic Proximity Model, the Default Supplier Hypothesis,
and the Scalpel Model. Each of these models approaches the factors determining the source language
of transfer from different perspectives; while some consider only the first or second language as the
transfer source, others suggest that multiple languages can dynamically influence the process.
Findings of the study show that in the majority of studies involving Turkish, the language is
examined in the position of either the first or second language, and there is no specific study in
which Turkish is analyzed as the target (third) language. This indicates that current theoretical
models have not been sufficiently tested in the context of Turkish as a third language. Given Turkish's unique structure, more research is needed to test multilingual theories and make applied
linguistics more inclusive.