Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. ULUSLARARASI MALZEME MÜHENDİSLİĞİ VE İLERİ İMALAT TEKNOLOJİLERİ KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 24 Ocak 2026, ss.122, (Özet Bildiri)
Bu çalışmada, demir-çelik endüstrisinin yan ürünü olarak ortaya çıkan tufal atıklarının
değerlendirilmesine yönelik çevre dostu ve düşük maliyetli bir yaklaşım ele alınmıştır. Demir
oksit açısından zengin bir yapıya sahip olan tufal, çoğunlukla atık olarak depolanmakta ve bu
durum çevresel açıdan önemli sorunlara yol açabilmektedir. Bu nedenle, tufal atıklarının uygun
kimyasal prosesler kullanılarak değerlendirilmesi, hem atık yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi
hem de mevcut kaynakların daha verimli kullanılması açısından büyük önem taşımaktadır. Tufal
atıkları ağırlıklı olarak Fe₂O₃ ve Fe₃O₄ gibi demir oksit fazlarından oluşmakta olup, fosforik asit
ile liçe tabi tutulduklarında bu fazların asidik ortamda çözünmesi mümkün olmaktadır. Bu
kapsamda, tufalin fosforik asit kullanılarak liç edilmesiyle demir oksitlerin çözündürülmesi ve
demir içeren bir yan ürünün elde edilmesi hedeflenmiştir. Proje kapsamında, liç işlemlerinin daha
etkin gerçekleştirilebilmesi amacıyla tufal atıklarının homojenliğinin artırılması ve kimyasal
işlemlere uygun hâle getirilmesine yönelik çeşitli ön işlem basamakları uygulanmıştır. Bu
doğrultuda, numuneler öğütme, eleme, yıkama ve kurutma işlemlerinden geçirilmiş; elde edilen
malzemelerin bileşimsel ve yapısal özellikleri genel olarak değerlendirilmiştir. Ön işlem
çalışmalarının tamamlanmasının ardından, tufal atıklarının fosforik asit çözeltileri ile çözünme
davranışı detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu amaçla liç işlemleri, farklı sıcaklık, süre ve molarite
koşulları altında gerçekleştirilmiş; söz konusu parametrelerin demir oksit fazlarının çözünme
verimi üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Liç süreci boyunca demirin çözelti fazına
geçişi izlenmiş ve uygun proses koşullarının belirlenmesiyle çözünme veriminin artırılması
hedeflenmiştir. Liç işlemi sonuçları, tufal atıklarının uygun kimyasal işlemlerle etkin biçimde
değerlendirilebileceğini göstermiştir. Bu çalışma, demir-çelik endüstrisi atıklarının çevresel
etkilerinin azaltılması ve kaynakların daha verimli kullanılması açısından sürdürülebilir bir
yaklaşım sunmakta ve metalurjik atıkların geri kazanımına bilimsel katkı sağlamaktadır.