Toplumun çeşitlenen ihtiyaç ve isteklerinin, ilerleme ve iyileş-
tirme hedeflerinin karşılanması bakımından nicel ve nitel çok
katmanlı ilkeleri içeren sosyal sürdürülebilirliğin sağlanmasında,
tüm toplumsal kesimleri içeren katılım ilkesi önemli rol oynar.
Mimarlık ve planlama disiplinleri açısından, herkes için yaşanabilir
konut ve çevrelerin oluşumunda, katılımcı planlama ve katılımcı
tasarım pratiklerine yönelik araştırmalar son yıllarda yeniden ön
plana çıkmaktadır. Liberal demokrasilerin sürüklendiği temsil kri-
zine karşı 1960’lardan itibaren yükseliş gösteren katılımcı tasarım
ve planlama uygulamaları, zaman içinde neoliberal politikaların
belirleyici hale gelmesiyle hızını yitirmiş ve sermaye hareketleri
kent mekânını belirleyen en önemli unsur haline gelerek halk-
ları yaşam alanları hakkında söz sahibi olamayan, kaderine razı
topluluklara indirgemiştir. 2000’li yıllardan günümüze ise dönemin
yaygın iklimini belirleyen illiberal popülist eğilimlerin yükselişine
karşı tüm dünyada ve ülkemizde de sıkça görülen kentsel mu-
halefet hareketlerinin ortak taleplerinin “katılım” ilkesi çerçeve-
sinde örgütlendiği görülmektedir. Bu bağlamda, öncelikli olarak
çalışmanın çıkış noktasını oluşturan kuramsal arka planda, sosyal
sürdürülebilirliğin inşasında katılım ilkesinin rolü ve günümüzde
yaygınlaşan popülist eğilimlere karşı katılımcı mekanizmaların
önemi tartışmaya açılmaktadır. Sonrasında, planlamada ve konut
alanlarında katılımcı tasarım ilkeleri, araçları ve katılım yöntemleri
üzerinden betimleyici bir çerçeve çizilmektedir. Çalışmanın özgün
yanı, güncel bir konuyu ele alan betimleyici bir çerçeve sunması-
dır. Böylece, günümüzde yeniden yükselişe geçen katılım yazınına
katkı sunması hedeflenmektedir.
The principle of participation has an important role in maintain-
ing social sustainability. In recent years, debates on participatory
planning and participatory design practices have come to the fore
in the creation of liveable environments for everyone in terms
of architecture and planning disciplines. Participatory design and
planning practices, which have risen against the representation
crisis driven in liberal democracies since the 1960s, have lost
momentum while the neoliberal doctrines have become deter-
minant over time, and capital flows have become the most im-
portant factor that determines the urban space, and reduced the
societies to the communities who cannot have a say on their
environments. It is seen that the common demands of urban
opposition movements, which are spreading around the world
and in Turkey, against the rise of illiberal populist tendencies that
have determined the widespread climate of the period since the
2000s, have been organized within the framework of the prin-
ciple of "participation". In this study, we discussed the role of the
principle of participation in the construction of social sustain-
ability and the importance of participatory mechanisms against
the populist tendencies today in the theoretical background that
constitutes the starting point of the study. Afterwards, we ex-
amined the participatory design principles, tools and participa-
tion typologies in planning and housing areas according to this
framework. The unique aspect of the study is that it presents a
descriptive framework that evaluates a current question. Thus, it
is aimed to contribute to the participation literature, which is on
the rise again in the immediate present.
