DAF ın Hazar-Palu Segmentinde Gözlenen Krip e ait Bulgular


Ergintav S., Çakır Z., Doğan U. , Özarpacı S. , Şentürk S., Karabulut H., ...More

ATAG21 - Aktif Tektonik Araştırma Grubu 21. Çalıştayı, Afyonkarahisar, Turkey, 26 - 28 October 2017, pp.1

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Afyonkarahisar
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1

Abstract

Anadolu ve Arap Yarımadası levhaları arasındaki sınırı oluşturan Doğu Anadolu Fayı (DAF), Doğu Akdeniz bölgesindeki en önemli tektonik yapılardan biridir. DAF sistemi üzerinde son yüzyılda düşük olarak gözlenen güncel sismik aktivitenin ve farklı disiplinlerin ortaya koydukları sonuçların ilişkilendirilmesi ile Kuzey Anadolu Fayı (KAF)‟n da olduğu gibi, DAF boyunca üst kabukta krip davranışının olma olasılığı belirmiştir. Bu çalışmamızda, çok disiplinli olarak, DAF‟ın düzgün bir geometriye sahip olan Hazar-Palu segmentinde kripin varlığı sistematik olarak sorgulanmıştır. Öncelikle, SAR verileriyle (2012-2017) DAF'nin doğu kesimi boyunca gelişen interseismik deformasyon incelenmiştir. İnterferogramlar GMT5SAR yazılımı kullanılarak hesaplanmış (ve uzun dönem hız alanı Kalıcı Saçıcılar için oluşturulan Stanford Metodu (StaMPS) ile haritalanmıştır. SAR analizinden elde edilen sonuçlarla krip olasılığı olan yerlerde DAF‟ı dik kesen toplam 6 GPS profili oluşturulmuş ve kampanya ölçümleri yapılmaya başlanmıştır. GPS noktaları yüzeye yakın krip olayını gözlemlemeye uygun şekilde, mümkün olduğunca DAF‟a yakın yerleştirilmiştir (<2km). Bugüne kadar toplam 5 kampanya gerçekleştirilmiştir. DAF‟a uzak alanda yer alan sürekli GPS istasyonları kullanılarak, DAF‟ın uzun dönem kayma oranı blok modelleme ile kestirilmiş ve gözlenen krip hızları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, SAR ve GPS verileri ile krip gözlenen Palu‟da tarihi şehrin bulunduğu yerin yaklaşık 50m altından geçen ve 50‟li yıllarda yapılan bir demiryolu tünelinin DAF tarafından doğrudan kesildiği belirlenmiş, tünel duvarlarında 10-20cm büyüklüğünde ofsetler ölçülmüştür. Tünel içine, krip hareketlerini ölçmek üzere 2 adet kripmetre kurulmuştur. Bölgeye ait sismolojik verilerde yeniden değerlendirilmiş ve krip bulgularını destekleyecek sonuçlar elde edilmiştir. Ön bulgular, ATAG20‟de tartışılmıştır. Bu sunuda, ATAG20‟yi izleyen dönemde elde edilen sonuçlar gösterilecektir. Çok disiplinli verilerden elde edilen sonuçlar, DAF'ın ortalama kayma oranının yaklaşık 10 mm/yıl olduğunu teyit etmektedir. Elde edilen sonuçlar, DAF‟ın Sivrice-Palu kısmında (~100 km) kripin varlığını ortaya koymaktadır. Gözlenen krip hızı, bölge boyunca değişmekte olup, yer yer uzak alan levha hızına (~10 mm / yr) erişmekte, diğer bir ifadeyle, DAF‟In bazı kesimlerinin yüzeyden tüm sismojenik kabuğa kadar krip etme olasılığı olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, elastik enerjinin, önemli bir bölümünün asismik olarak serbest bırakıldığını göstermektedir. Sonuçlarımız, DAF üzerindeki asismik kaymayı doğrulayan ilk bulgulardır (TÜBİTAK 1001 proje no: 114Y250 tarafından desteklenmektedir).