Mimarlık Eğitiminde Parametrik Tasarım İçin 4B/ÖT Modelinin Uygulanması

Creative Commons License

TASTAN H.

Modular journal, cilt.9, sa.1, ss.1-20, 2026 (TRDizin)

Özet

Parametrik tasarım (PT) eğitimi, oldukça yüksek bilişsel yük getiren algoritma tabanlı bir mantık gerektirir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, dört bileşenli öğretim tasarım modelinin (4B/ÖT) verimliliğini araştırmak ve belirlemektir. 4B/ÖT; otantik, bütünsel görev öğrenimine odaklanmaktadır ve karma tasarım araştırması kapsamında 15 haftalık bir PT lisans dersinde 14 son sınıf mimarlık öğrencisi üzerinde test edilmiştir. Bilgi işlemsel düşünme (BİD), bilgi işlemsel düşünme öz-yeterliği (BİDÖ) ve tasarım odaklı düşünme (TOD) ön ve son değerlendirmeleri ile, final projeleri ve nitel geri bildirim analizleri yapılmıştır. Nicel veriler, kursun ardından algoritmik düşünme ve problem çözme becerilerinde önemli kazanımlar olduğunu göstermiştir. Soyutlama ve akıl yürütme gibi BİDÖ faktörlerinde önemli kazanımlar olmuştur. Korelasyon analizinde, öğrenme performansı ile bu teknik beceriler arasında güçlü bir ilişki olduğu görülmüştür; ancak TOD puanları ile önemli bir korelasyon bulunmamıştır ve bu puanların fazla değişmediği tespit edilmiştir. Bu; 4B/ÖT modelinin, öğrencilerin pasif anlayıştan prosedürlerin kendinden emin bir şekilde uygulanmasına geçişini kolaylaştırmasına rağmen üst düzey tasarım becerilerinde yetkinlik kazanmanın daha uzun sürdüğünü ima etmektedir. Niteliksel geri bildirimler, 4B/ÖT modelinin etkinliğini doğrulamakta, ancak aynı zamanda iki sorunu da vurgulamaktadır: arayüzdeki görsel karmaşıklık ve veri karmaşıklığı. Bu da yeterince hazırlıklı olmayan öğrencileri engelleyebilir. Bu nedenle etkili PT eğitimi, teknik gereksinimleri yaratıcı hedeflerle dengelemek için dikkatli görev tasarımı ve mantıksal akıl yürütme desteği gerektirir.
Parametric design (PD) education requires an algorithms-based logic that imposes considerably high cognitive load. The aim of this study, therefore, is to explore and determine the efficiency of the four-component instructional design model (4C/ID). The 4C/ID has a focus on authentic, whole-task learning, which was tested on a group of 14 senior architecture students on a 15-week undergraduate course on PD within mixed-design research. There were pre- and post-assessments of computational thinking (CT), CT self-efficacy (CTSE), and design thinking (DT), along with analyses of final projects and qualitative feedback. The quantitative data showed that there were significant gains for algorithmic thinking and problem-solving skills after taking the course. There were significant gains for CTSE factors such as abstraction and reasoning. On correlation analysis, there was a strong relationship between course performance and these technical skills, although there were no significant correlations with DT scores, which were found not to have changed much. This implies that though the 4C/ID model facilitated the transition of students from passive understanding to confident performance of procedures, achieving competencies in higher order design skills took longer. Qualitative feedback confirmed the effectiveness of the 4C/ID model but also highlighted two issues: visual complexity in the interface and data complexity, which could hinder students who are not sufficiently prepared. Therefore, effective PD education needs careful task design and support for logical reasoning to balance technical requirements with creative objectives.