Akademik Veri Yönetim Sistemi
IV. TÜRK EĞİTİM KONGRESİ Eğitimde Aile, Ailede Eğitim, İstanbul, Türkiye, 27 - 29 Kasım 2025, ss.55-56, (Özet Bildiri)
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler, ders ve okuma kitapları gibi temel materyallerin yanında yardımcı materyallerden olan sözlüklere de ihtiyaç duymaktadır. Sözlükler, çok eski zamanlardan beri hem ana dilinde hem de yabancı dillerde söz varlığı öğrenim ve öğretiminde kullanılan materyallerin başında gelmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin günümüzde hızlı gelişimine bağlı olarak değişen eğitim anlayışıyla birlikte sözlükler, derslerde kullanılan diğer materyaller ile öğrenme ortamlarını destekleyici ve söz varlığını pekiştirici bir rol üstlenmektedir. Sözlük tasarlama sürecinde kullanıcı deneyimleri de önemli bir değişken olduğundan tasarımcılarla kullanıcılar arasında bir iletişim ve iş birliği söz konusu olmaktadır.
Bu sebeple sözlükler, tasarımcıları ile kullanıcılarından bağımsız düşünülememektedir. Bu çalışma ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin nasıl bir temel seviye sözlük modeli ihtiyacı içerisinde olduklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, temel nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak sormaca kullanılmıştır.
Sormacaya Yıldız Teknik Üniversitesi TÖMER’de öğrenim gören 17 yabancı uyruklu öğrenci katılmıştır. Sormacada yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere “Dil öğrenmek için sözlük ihtiyacı duyuyor musunuz?”, “Siz sözlük kullanıyor musunuz?” ve “Nasıl bir sözlük istersiniz?” olmak üzere üç soru sorulmuştur. Sormaca ile alınan öğrenci görüşleri içerik analizi ile çözümlenmiştir. Öğrenci görüşlerinden sözlükler sayesinde hedef dilin söz varlığının daha çabuk öğrenilebileceği ve örnek cümlelerin bağlamlarından hareketle hedef dilin kelimelerinin anlamlarına çıkarımlar yapılarak ulaşılabileceği anlaşılmış; bunun için kelime ve örnek cümlelerin karşılıklarının hedef dilin dışında birden fazla dilde verildiği, kelime anlamlarının daha kolay anlaşılabilmesi için de resimlerin kullanıldığı bir sözlük ihtiyacı içerisinde olunduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak öğrenci görüşlerinden hareketle yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için temel seviye çok dillileştirilmiş bir sözlük modelinin geliştirilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe, sözlük modeli önerisi, çok dillileştirilmiş sözlük