Enflasyon Gölgesinde İstanbul 1914-1921


Doygun E.

Journal of Modern Turkish History, no.36, pp.729-744, 2022 (ESCI)

  • Publication Type: Article / Article
  • Publication Date: 2022
  • Journal Name: Journal of Modern Turkish History
  • Journal Indexes: Emerging Sources Citation Index (ESCI), Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Page Numbers: pp.729-744
  • Yıldız Technical University Affiliated: Yes

Abstract

This study analyzes the inflation experienced during the First World War and its effects, on the basis of average living expenses of a nuclear family of four people in Istanbul. During this analysis, the changes in the prices of basic food products such as bread, flour, oil, sugar, rice; lighting, heating, and housing expenses; as well as apparel in 1914 and 1921 will be compared. The category who were affected at most by the economic, political, and social changes experienced during this period, which covered the First World War and the Armistice period, was the people who tried to sustain their lives with a fixed income in consumption cities such as Istanbul. The subsistence of Istanbul, the capital of the Ottoman Empire, was of great importance for the Committee of Union and Progress. International trade declined and the needs of the army took priority upon the beginning of the First World War. During the war, various methods were tested by the intellectuals of the Union and Progress towards the problems of famine and the constant increase in food prices in Istanbul. Moreover, the food products required for the daily need of the city were sought to be supplied from the surrounding cities and Central Anatolia having a railway connection. Although famine and increase in prices were tried to be brought under control through methods such as report card called karne, it was not successful. The people had to struggle with high inflation not only during the war, but also after the war. The aim of this study is to examine how the people in the fixed income group living in Istanbul were affected by inflation, on the basis of their basic needs, in the conditions of the First World War and the Armistice period.

Bu çalışmada Birinci Dünya Savaşı Dönemi’nde yaşanan enflasyon ve bu enflasyonun etkileri İstanbul’da dört kişiden oluşan çekirdek bir ailenin ortalama geçim masrafları üzerinden incelenecektir. Bu inceleme sırasında 1914 ve 1921 yıllarındaki; ekmek, un, yağ, şeker, pirinç gibi temel gıda ürünleri, aydınlatma, ısınma ve konut giderleri ile giyecek fiyatlarında yaşanan değişim kıyaslanacaktır. Birinci Dünya Savaşı ve Mütareke Dönemi’ni kapsayan bu süreçte yaşanan iktisadi, siyasi ve sosyal değişimlerden en çok etkilenen kesim, İstanbul gibi tüketim şehirlerinde sabit gelir ile yaşamaya çalışan halktı. Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti İstanbul’un iaşesi İttihat ve Terakki Cemiyeti için büyük önem taşıyordu. Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla uluslararası ticaret azalarak, ordunun ihtiyaçları öncelik kazandı. Savaş süresince, İstanbul’da yaşanan kıtlık ve gıda fiyatlarındaki sürekli artış sorununa yönelik olarak İttihat ve Terakki aydınları tarafından çeşitli yöntemler denendi. Ayrıca, şehrin günlük ihtiyacı için gerekli olan gıda ürünleri demiryolu bağlantısı olan çevre şehirler ve İç Anadolu’dan karşılanmaya çalışıldı. Kıtlık ve fiyatlardaki artış karne gibi çeşitli yöntemler ile kontrol altına alınmaya çalışılsa da başarılı olamadı. Halk sadece savaş sırasında değil, savaştan sonra da yüksek enflasyonla mücadele etmek zorunda kaldı. Bu çalışmanın amacı Birinci Dünya Savaşı ve Mütareke dönemi şartları içinde, İstanbul’da yaşayan sabit gelir grubundaki insanların enflasyondan nasıl etkilendiğini temel ihtiyaçları üzerinden ele almaktır.