Tarım ve Kırsal Kalkınma Aracı olarak IPARD II Programının Türkiye’deki Uygulamaları ve Desteklerin Mekânsal Dağılımı

Creative Commons License

Albayrak Fakıoğlu P., Seçkin E.

Coğrafya Dergisi, sa.46, ss.81-91, 2023 (ESCI)

Özet

Avrupa Birliği’nin 2007 yılında yürürlüğe giren Katılım Öncesi Kırsal Kalkınma Yardım Aracı (IPARD), Türkiye’de 2011’den itibaren uygulanmaktadır. IPARD’ın amacı yörenin özelliklerine uygun yatırımların tabandan girişimlerle artmasını sağlamaktır. Bu açıdan IPARD tarım ve kırsal kalkınmada kaldıraç olarak önemli potansiyele sahiptir. Ancak bu değerlendirmeyi yapabilmek için desteklerin kullanım durumunu anlamak gerekmektedir. Çalışma kapsamında tüm bölgeler için Avrupa Birliği fonlarının kırsal kalkınmadaki kaldıraç etkisinden söz etmek mümkün mü sorusunun yanıtı aranmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda makalenin amacı IPARD desteklerinin dağılımında Türkiye’de nasıl bir örüntü olduğunu analiz etmek ve desteklerin kullanım türlerine göre mekânsal farklılık olup olmadığını incelemektir. Çalışmanın ampirik incelemesinde IPARD II dönemi ele alınmıştır. Bunun nedeni sadece IPARD II kapsamında desteklenen projelere ait bilgilerin (il, destek türü) ayrıntılı olarak elde edilmesidir. Bu doğrultuda 2016-2020 arasındaki dönemde desteklenen toplam 4028 proje betimleyici bir analizle ortaya konulmuştur. Sonuçta desteklerin bölgesel dağılımında belli illerin öne çıktığı (Konya, Samsun ve Afyonkarahisar), özellikle Türkiye’nin doğu bölgesinde yer alan, gelişmişlik düzeyi düşük olan illerde (Hatay, Ağrı ve Mardin) destek miktarlarının ise diğer yerlere göre daha az olduğu anlaşılmıştır. Çalışmanın önemli sonuçlarından bir diğeri “Çiftlik Faaliyetlerinin Geliştirilmesi ve İş Geliştirme” sektör kodu altındaki destek sayısının diğer sektör kodlarına göre önde olm