Colouration of Polyamide Fabrics with Carthamus Tinctorius L. Poliamid Kumaşların Carthamus tinctorius L. İle Renklendirilmesi


Özgür M. , Yılmaz Şahinbaşkan B.

ICUHTA INTERNATIONAL CONGRES OF USAGE OF HIGH TECHNOLOGY IN ARTS, İstanbul, Türkiye, 19 - 20 Nisan 2018, ss.35-43

  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.35-43

Özet

Natural dyes are obtained from plants, insects, or

snails. Great sourse of natural dyes are vegetable dyes

from plants which are sources of roots, berries, barks,

leaves, petals, etc. Carthamus tinctorius L. (Safflower)

is a member of the Asteraceae family. The crop of

this plant are grown for its flowers. The pigments of

Carthamus tinctorius L. are used in colouring foods or

textile materials, and in medicine. This natural colorant

has poor colour fastness to light. On the other hand, it

has antibacterial and antifungal activities. Carthamus

tinctorius L. petals were used to colouration of the 16th

-17th century Persian vetvets in the history. In Anatolia,

these plants’s petals were used for to dye various

textile matertails to yellow and red colours before low

cost aniline dyes became available. In this experimental

work, unmordanted and mordanted polyamide

fabric samples were dyed with Carthamus tinctorius L.

petals at 100 °C, 1 h. Unmordanted samples were dyed

at pH 5 and 9. Other samples were mordanted with

potassium aluminium sulphate (KAl (SO4)2.12H2O),

silver nitrate (AgNO3) and tannic acid (C76H52O46)

before conventional dyeing process, respectively. Colour

differences and fastness properties of dyed fabrics

were investigated and compared with each other.

The CMC(2:1) Formula was used to express the colour

differences. Finally, mordanted fabric samples before

dyeing process were dyed successfully dark colours.

Adequate results in colour fastness to perspiration

(ISO 105-E04:2013) and rubbing (ISO 105-X12:2016)

tests (+4) were obtained.

Doğal boyarmaddeler bitkilerden, böceklerden ve

deniz kabuklarından elde edilmektedir. Doğal boyarmaddelerin

büyük çoğunluğu, kaynağı bitkilerin kökleri,

meyveleri, gövdeleri, yaprakları v.b. olan bitkisel

kaynaklı boyarmaddelerdir. Carthamus tinctorius L.

(Safflower) papatyagiller ailesinin bir üyesidir. Bu bitki

çiçeği için yetiştirilmektedir. Carthamus tinctorius L.

pigmentleri gıda, tekstil materyali ve ilaç renklendiricisi

olarak kullanılmaktadır. Bu doğal renklendiricinin

ışığa karşı renk haslığı oldukça zayıftır. Diğer yandan

antibakteriyel ve antifungal aktiviteye sahiptir. Carthamus

tinctorius L. taçyaprakaları tarihte 16. ve 17. yüzyıllarda

İran kadife kumaşlarının renklendirilmesinde

kullanılmıştır. Düşük maliyetli anilin boyarmaddelerinin

kullanımının yaygınlaşmasından önce, Carthamus

tinctorius L. bitkisinin çiçek yaprakları Anadolu’da

çeşitli tekstil materyallerinin sarı ve kırmızı renklerde

boyanmasında kullanılmıştır. Bu deneysel çalışmada,

mordansız ve mordanlanmış poliamid kumaş örnekleri

Carthamus tinctorius L. ile 100 °C sıcaklıkta, 1

saat boyanmıştır. Mordansız örnekler pH 5 ve 9 iken

boyanma işlemine tabi tutulmuştur. Diğer örnekler

konvansiyonel boyama öncesinde sırası ile potasyum

alüminyum sülfat (KAl (SO4)2.12H2O), gümüş nitrat

(AgNO3) ve tannik asit (C76H52O46) ile mordanlanmıştır.

Boyanmış kumaşların renk farklılıkları ve haslık

özellikleri araştırılmış ve birbirleri ile karşılaştırılmıştır.

Renk farklılıklarının hesaplanması için CMC(2:1)

Formülü kullanılmıştır. Sonuç olarak, boyama öncesi

mordanlanmış kumaş örnekleri başarılı bir şekilde

koyu renklere boyanmıştır. Tere (ISO 105-E04:2013)

ve sürtünmeye (ISO 105-X12:2016) karşı renk haslığı

testlerinde kabul edilebilir sonuçlar (+4) elde edilmiştir.