Kuzey Anadolu Fayı İsmetpaşa Segmenti Üzerindeki Gerinim Değişimlerinin GNSS Ölçmeleriyle Belirlenmesi


Özdemir A. , Doğan U. , Jara J., Çakır Z., Jolivet R., Ergintav S.

ATAG24, İstanbul, Turkey, 16 - 18 November 2021, pp.1

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1

Abstract

Kuzey Anadolu Fayı (KAF) İsmetpaşa segmentinin deprem üretmeksizin sürekli olarak kaydığı yani krip (creep) ettiği 48 yıl önce tespit edilmiş olmasına rağmen günümüze değin bu hareketin zamansal ve mekansal değişimi ile ilgili detaylı ve güvenilir bilgiler mevcut değildir. Krip hareketi, fayın T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü İsmetpaşa bakım tesislerinin bahçe duvarını kestiği noktada meydana getirdiği deformasyonun 1969 yılında Ambraseys (1970) tarafından keşfinden itibaren sadece küçük bir alanda kurulan 6 noktalık bir jeodezik ağda yersel ve kampanya tipi GNSS (Global Navigation Satellite System) ölçme yöntemleri ile izlenmeye çalışılmıştır (Aytun, 1982; Altay ve Sav, 1991; Deniz ve diğ., 1993; Kutoğlu ve diğ., 2006; Kutoğlu ve diğ., 2008; Özener ve diğ., 2013). Bunlara ek olarak, bölgede Karabacak ve diğ., (2010), 2007-2009 yılları arasında yersel lidar ölçmeleri gerçekleştirmiş ve Bilham ve diğ. (2016) kurdukları kripmetre ile krip hareketini izlemişlerdir. InSAR (Interferometric Synthetic Aperture Radar) çalışmaları (Çakır ve diğ., 2005; Kaneko ve diğ., 2013; Çetin ve diğ., 2014), krip eden segmentin yaklaşık 100 km uzunluğunda olduğunu ve krip hızının uzaysal olarak değişim gösterdiğini, en yüksek değerlerine, İsmetpaşa'nın yaklaşık 15-240 km doğusunda ulaştığını göstermektedir. Bilham vd diğ. (2016)'nin, eski verileri de derleyerek gösterdiği gibi kripmetrelerde gözlenen krip hareketi süreklilik göstermemekte, zaman zaman durmakta ve/veya ivmelenerek hızlanmaktadır. Bu nedenle kaymanın fayın doğrultusu boyunca ve derine doğru ne kadar ve ne hızda devam ettiği konusunda soru işaretleri bulunmaktadır. Ayrıca yapılan tüm bu çalışmalara rağmen, krip hareketinin hızındaki değişimin özellikleri ve başlangıç nedeni (1944 depremi olma olasılığı yüksektir) bilinmemektedir. Krip hareketindeki ani değişimlerin nedeninin önemli kısmının meteoroloji ile ilişkili olduğunun raporlanmasına rağmen, tüm geçici krip ivmelerinin nedenleri ve derinlik boyutu eldeki veri setlerinden anlaşılamamıştır. Tüm bu sorulara yönelik cevap bulabilmek amacı ile öncelikle, yersel gözlem kapasitesinin krip eden segment boyunca arttırılması ve sismolojik aktivite ile ilişkilendirerek krip ivmelenmelerinin krip zonu boyunca değişiminin detaylı sorgulanmasının yapılması gerekmektedir. Bu amaçla, Gerede'nin doğusundan Ilgaz'ın kuzeyine kadar, KAF boyunca yaklaşık 110 km’lik bir hat boyunca sürekli gözlem yapabilen GNSS istasyonlarından oluşan ve faya yakın alanda yerleştirilen (<2-4 km) 19 istasyonluk bir GNSS ağı, ERC (European Research Council) projesi kapsamında kurulmuştur. Bölgenin yakın çevresinde yer alan ve TUSAGAAktif ağına ait 19 GNSS istasyonu da bu ağa ilave edilmiştir. Bu çalışmada, bölgeye ilişkin güncel hız alanı ile birlikte belirlenen güncel krip hızı ve fay boyunca gerinim (strain) parametrelerinin zamansal ve mekansal değişimine ait sonuçlar paylaşılacaktır.