Ortaöğretim Öğrencilerinin İnternet Bağımlılığı ve Akademik Başarıları Arasındaki İlişki


Türel Y. K. , Toraman M.

1st Eurasian Educational Research Congress (EJER2014), İstanbul, Türkiye, 24 - 26 Nisan 2014, ss.306-307

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.306-307

Özet

Problem durumu: Günümüzde İnternet hemen hemen her alanda yaygın olarak kullanılmakta; kullanıcı sayısı ve kullanım sıklığı giderek artmaktadır. Bireylerin İnternet kullanımlarının artması bilgiye ulaşma, bilgiyi paylaşma ve sosyal ağları genişletme gibi pek çok farklı ve yararlı amaca hizmet edebilmektedir. Burada İnternet’i kontrollü olarak kullanma, belirli amaçlar çerçevesinde bu teknolojiden faydalanma durumu söz konusudur. Ancak çevrimiçi teknolojilerin kontrolsüz kullanılması, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin çeşitli sorunlar yaşamasına sebep olabilmektedir. Ülkemizin nüfus dağılımına bakıldığında, gençlerin bu dağılımda oldukça önemli bir yer kaplaması, İnternet bağımlılığı ile ilgili çalışmaların sayısının artırılmasının ülkemiz açısından son derece gerekli olduğu açıktır. Son zamanlarda özellikle gençler arasında yaygın olarak kullanılmaya başlanan Facebook, Twitter ve benzeri sosyal ağların yaygınlaşması, bir bakıma İnternet bağımlılığını daha da üst düzeye çıkaracak bir yapı olarak algılanabilir. Buna ek olarak, ülkemizde eğitim de teknoloji kullanımının arttırılmasına yönelik olarak sürdürülen çalışmalar ve bu yöndeki projeler de gençleri teknoloji kullanımına daha da teşvik etmektedir. Milli Eğitim Bakanlığının, 2004-2007 yılları arasında yürütülen İnternet Erişim Projesiyle okullara İnternet bağlantısı sağlanmaya çalışılmıştır (MEB, 2004). Fırsatları Arttırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH) Projesiyle birlikte de öğrencilerin İnternet’te geçirdikleri zamanın artması beklenen bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. İnternet başında aşırı zaman geçirilmesi doğrudan İnternet bağımlılığı olarak tanımlanmamasına karşın; yapılan çalışmalar, harcanan zaman ve bağımlılık arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir (Cengizhan, 2005). İnternet kullanımın kontrol altına alınması ve bağımlılık düzeyine gelmemesi için atılacak her türlü bilimsel adım, sorunun çözümüne kayda değer katkı sağlayabilecektir. Son yıllarda özellikle ergenlik çağına girmiş gençlerde İnternet ve sosyal ağların yoğun bir şekilde kullanıldığı bilinmekteyken, gençlerin yaşam tarzını büyük ölçüde değiştiren bu durumun, onların akademik başarıları üzerinde ne gibi etkiler oluşturacağı konusu yeterince netlik kazanmamıştır. Bu durumun tespiti, alınacak önlemlerin bilimsel veriler ışığında belirlenmesi ve akademik performanstaki olası düşüş problemlerinin ortadan kaldırılması önemlidir. Araştırmanın amacı: İnternet bağımlılığı, insan makine etkileşimi içerisinde dünyayı çepeçevre saran bir sorundur. Daha net bir ifadeyle İnternet bağımlılığı, genel olarak birey tarafından aşırı İnternet kullanma isteğine karşı konulamaması, İnternet’e bağlı olmadan geçirilen vaktin önemini yitirmesi, İnternet’e bağlı olunmadığı zamanlarda gereğinden fazla gerginlik ve saldırganlık göstermesi ve kişinin hayatının iş, sosyal ve aile yönünden tahrip olmasıdır (Young, 1996) . Cengizhan (2005) İnternet kullanma sıklığının aşırı olduğu okul çağındaki gençlerde, bu durumun öğrencileri psikolojik, bedensel ve sosyal yönden olumsuz etkileyebileceğini ve bu olumsuzluğun akademik başarılarına yansıyabileceğini dile getirmiştir. Bu kapsamda çalışmamızın amacını, ortaöğretim kademesinde yer alan öğrencilerin İnternet bağımlılığı düzeylerinin akademik başarıya etkisinin belirlenmesi oluşturmuştur. Araştırmanın Yöntemi: İnternet bağımlılığının, ortaöğretim öğrencilerinin akademik başarıları ile olan ilişkisini incelemeyi amaçlayan bu araştırma, betimsel bir nitelik arz etmektedir. Verilerin analizinde betimsel ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2011-2012 Eğitim-Öğretim yılı bahar döneminde, ortaöğretim okullarının 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise; İstanbul ili Avrupa Yakasında bulunan dokuz ortaöğretim kurumunun 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim görmekte olan öğrencilerden seçilmiştir. Bu ortaöğretim kurumlarının beşi Anadolu Lisesi, ikisi Meslek Lisesi diğer ikisi ise Genel Lise türündedir. Araştırmanın örneklem seçimi, uygun (elverişli) örnekleme Yöntemi ile belirlenmiştir. Her okuldan en az 200 öğrencinin araştırmaya dâhil edilmesi planlanmış ancak anket formunu, eksik ve yanlış dolduranlar çıkarıldıktan sonra toplam 1302 öğrenciden toplanan verilerle araştırma yürütülmüştür. Araştırmaya 9. sınıfların dâhil edilmemesinin nedeni ise bu öğrencilerin henüz alanlara (sayısal, sözel gibi) ayrılmamış olmalarıdır. Verilerin toplanmasında “Kişisel bilgi formu” ve “İnternet Bağımlılığı Ölçeği” kullanılmıştır. Ayrıca katılımcılara ait akademik başarı ortalamaları da analizlerde kullanılmak üzere okul idaresinden temin edilerek kişisel bilgi formu verilerine sonradan dâhil edilmiştir. Kişisel bilgi formu, öğrencilerin genel özelliklerinin belirlenmesi ve bu özelliklerin araştırmadaki diğer değişkenler üzerindeki etkilerinin incelenebilmesi amacıyla alanında uzman olan kişilerin görüşlerinden yararlanarak oluşturulmuştur. İnternet bağımlılığı ölçeği ise öğrencilerin İnternet bağımlılığı düzeylerini belirlemek amacıyla Young (1996) tarafından geliştirilen, beşli Likert tipinde toplam 20 maddeden oluşan tek boyutlu bir ölçektir. Araştırmanın Bulguları: Kişisel bilgi formu verileri analiz edildiğinde araştırmaya katılan 1302 katılımcının; cinsiyet açısından dengeli bir dağılıma sahip olduğu, öğrenim gördükleri okul türüne ilişkin dağılımları incelendiğinde katılımcıların büyük çoğunluğunun Anadolu Lisesinde öğrenimlerine devam ettikleri ve çoğunluğunun akademik ortalamasının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çalışmamızın katılımcıları değerlendirildiğinde İnternet bağımlılığı ölçeğine göre hem kız hem de erkek öğrenciler ortalama seviyede bulunmasına rağmen, kız ve erkek öğrenciler arasında erkekler lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bu durum erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha fazla İnternet kullandıklarını göstermektedir. Fakat bağımlılık seviyesinde İnternet kullanımı olmadığı için, her iki grubun İnternet kullanımının da kontrollü olduğu düşünülebilir. Ayrıca sözel alan türünde eğitim gören katılımcıların İnternet bağımlılığı düzeyleri sayısal ve eşit ağırlık alan türünde yer alan katılımcılara göre daha yüksektir. Kişisel bilgisayara sahip olma durumları incelendiğinde, katılımcıların İnternet bağımlılığı düzeyleri ortalama düzeyde olmasına rağmen, puanlar açısından kişisel bilgisayara sahip olan katılımcılar, olmayanlara göre daha yüksek puanlara sahiptirler. Bu durum kişisel bilgisayara sahip olanların daha fazla İnternet’e bağlı kaldıklarını göstermesi açısından önem arz etmektedir. Katılımcıların İnternet kullanma amaçlarında önceliği %50,8 ile oyun ve eğlence oluşturmaktadır. Bunu %49,5 ile iletişim ve %41,4 ile ödev-araştırma izlemektedir. Araştırmanın Sonuçları: Elde edilen Bulgular sonucunda, İnternet bağımlılığının akademik başarıyı etkilediği; Başarılı öğrencilerin, akademik başarı düzeyi ortalaması arttıkça İnternet bağımlılığı ortalamasının düştüğü belirlenmiştir. Ayrıca, erkek öğrencilerin, Meslek Lisesi öğrencilerinin, sözel alan türünde eğitim gören öğrencilerin ve kişisel bilgisayara sahip olan öğrencilerin İnternet bağımlılığı ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. İnternet ve sosyal ağ sitelerinin kontrolsüz kullanımının özellikle gençlerin zaman yönetimini ve dolayısıyla akademik performansını da olumsuz etkileyebileceği düşünülmektedir. Günümüzde İnternet eğitimin de içinde bulunduğu pek çok alanın vazgeçilmez bir unsuru halini almıştır. İnternet sayesinde giderek “küçülen dünyamızda”, bireylerin kontrolsüz şekilde İnternet’i kullanmaları, onların hayatında bir takım olumsuzluklar oluşturabileceği aşikârdır. Ülkemizin nüfus dağılımına bakıldığında, gençlerin bu dağılımda oldukça önemli bir yer kaplaması ve İnternet kullanımının özellikle gençler için sorunlar oluşturduğu düşünüldüğünde, gençler tarafından İnternet’in kontrollü olarak kullanması ve belirli amaçlar çerçevesinde bu teknolojiden faydalanmasının sağlanması önem arz etmektedir. Bu konuyla ilgili her kesimden ve kuruluştan paydaşların bu konunun hassasiyeti doğrultusunda harekete geçmesi olası sorunların önüne geçmek açısından gereklidir. Anahtar kelimeler: İnternet bağımlılığı, akademik başarı, ortaöğretim öğrencileri