BİR ANADOLU KENTİNİN DÖNÜŞÜM HİKÂYESİ: DİVRİĞİ DEMİR MADENLERİ İŞLETMESİ (1938-2006)


Kaya G.

Ütopya Yayınevi, Ankara, 2026

  • Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Yayınevi: Ütopya Yayınevi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Yıldız Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet


Türkiye’de 1930 sonrasında devletçi iktisat politikalarının izlendiği dönemde, Anadolu’nun birçok farklı kentinde kurulan İktisadi Devlet Teşekkülleri sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan ülkenin gelişimine katkıda bulunmuştur. Bu tesisler yalnızca üretim faaliyetlerinin yürütüldüğü alanlar olarak değil, modernleşme projesinin ana unsurları olarak tasarlanmıştır. Bu kapsamda, modern mekânların inşası aracılığıyla ülke ve kentlerin dönüştürülmesi ve çağdaş bir toplumun oluşturulması amaçlanmıştır. 1938 yılında hizmete giren Divriği Demir Madenleri İşletmesi de bu ideolojik yaklaşım çerçevesinde hayata geçirilen tesislerden biridir. Öte yandan, nüfusun ağırlıklı olarak kırsal karakter taşıyan bir toplumsal yapıdan sanayileşmiş bir topluma yönlendirilmesi, yerleşim sorununu görünür kılmış ve mekânsal planlamayı modernleşme sürecinin temel unsurlarından biri hâline getirmiştir. İşletmenin açılmasıyla beraber inşa edilen Cürek Yerleşkesi de, çalışanların barınma gereksinimlerini karşılamanın yanında sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını da kapsayacak şekilde geliştirilmiştir. Bu süreç aynı zamanda kentsel mekânda kimlik arayışında olan köylü kökenli işçilerin sınıfsal bilincinin gelişimine ve sınıfsal bir hareketin doğuşuna da zemin hazırlamıştır. Bu kapsamda, bu kitap tüm bu süreçlerle beraber, erken Cumhuriyet döneminde izlenen iktisadi politikaların etkisiyle kurulan bir maden işletmesinin Divriği özelinde bir kenti nasıl etkilediğini, yazılı tarihin yanı sıra kent halkının ve çalışanların belleğiyle nasıl hayat bulduğuna tanıklık edilmesine yardımcı olmaktadır.