Akademik Veri Yönetim Sistemi
BÖLGESEL VE KÜRESEL YÖNLERİYLE DOĞU AKDENİZ’DE GÜNCEL SORUNLAR VE İŞ BİRLİĞİ ARAYIŞLARI, Neşe Özden,Mustafa Sıtkı Bilgin,Sevtap Demirci,Mevlüt Çelebi,Mehmet Hacısalihoğlu, Editör, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, ss.431-481, 2025
1923 Lozan Barış Antlaşması Türkiye’nin komşularıyla ilişkileri ve ülkesel sınırlarını belirleyen temel ahdi düzenlemedir. Türkiye ile Yunanistan arasında ülkesel egemenlik sınırları da bu antlaşmayla ve müzakerelerle belirlenmiştir.
Bununla beraber deniz ülkesi sınırlarının belirlenmesi henüz bu ülkeler arasında müzakere edilmiş değildir. Lozan Barış Antlaşması ile Anadolu kıyılarına yakın ada ve adacıkların egemenlik devirleri gerçekleştirilmiş ancak deniz sınırlarının saptanması gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle iki ülke arasında antlaşmalarla devredilmemiş ada, adacık ve kayalıkların statüsünü düzenlemek gerekmektedir. Diğer yandan iki ülke arasında deniz yetki alanlarına ilişkin sınırlandırmaların da yapılması gerekmektedir. Bu sınırlandırmalar özellikle münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığına ilişkindir. Gerek Ege Denizi’nde gerekse Doğu Akdeniz’de taraflar arasında uzun soluklu bir rekabet (enduring rivalry)/tekrarlayan çatışma (protracted conflict) ilişkisi olduğu dikkate alınırsa “egemenlik” hak ve sınırları ile “egemen haklar”a ilişkin iddialar taraflar arasında hakkaniyete uygun bir çözümü güçleştirmektedir. Bu çalışmada taraflar arasında Doğu Akdeniz’de sürmekte olan rekabet ve tarafların izledikleri politikalar incelenecektir. Bu bağlamda Kıbrıs’ta süregelen egemenlik sorunu deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasının müzakere edilebilmesini güçleştirmektedir. Türkiye ve KKTC bu rekabette Yunanistan ve KRY’nin izlemekte olduğu oldubitti girişimlerini misilleme (kısasa kısas) stratejisi izleyerek dengelemeye çalışmaktadırlar.
The 1923 Lausanne Peace Treaty is the basic contractual arrangement that
determines Turkey's relations with its neighbors and its territorial borders. The
territorial boundaries of sovereignty between Turkey and Greece were also
determined by this treaty and negotiations. However, the determination of
maritime borders has not yet been negotiated between these countries. With
the Lausanne Peace Treaty, the sovereignty of the islands and islets close to
the Anatolian coasts were transferred, but the determination of the maritime
borders was not realized. For this reason, it is necessary to regulate the status
of islands, islets and reefs that have not been transferred by treaties between
the two countries. On the other hand, it is necessary to make restrictions on
maritime jurisdiction areas between the two countries. These limitations relate
specifically to the exclusive economic zone and the continental shelf. Considering
that there is a long-term enduring rivalry/protracted conflict relationship
between the parties in both the Aegean Sea and the Eastern Mediterranean,
the claims regarding the “sovereignty” rights and limits and “sovereign rights”
are a fair and equitable agreement between the parties. complicates the solution.
In this study, the ongoing competition between the parties in the Eastern
Mediterranean and the policies followed by the parties will be examined. In
this context, it will be emphasized that Turkey and the TRNC are trying to
balance the fait accompli attempts by Greece and the Greek Cypriot Administration
of Cyprus by means of retaliation (tit-for-tat), taking into account that
the ongoing sovereignty problem in Cyprus makes it difficult to delimit maritime
jurisdiction areas.