Ekoçeviri Bağlamında Anlamın Çokmodlu Yeniden Üretimi ve Türcülük Karşıtı Çeviri: La Vie Ürün Ambalajı
Kültür ve İletişim, cilt.29, sa.57, ss.308-337, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 29 Sayı: 57
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.18691/kulturveiletisim.1824659
- Dergi Adı: Kültür ve İletişim
- Derginin Tarandığı İndeksler: MLA - Modern Language Association Database, TR DİZİN (ULAKBİM), MLA International Bibliography, EBSCO Communication Source, Communication Source (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.308-337
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Yıldız Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, vegan ürün ambalajlarının çevirisinde türcülük karşıtı yaklaşımların nasıl görünür kılındığını incelemekte ve çeviriyi ekolojik kriz bağlamında etik ve politik bir müdahale alanı olarak konumlandırmaktadır. Araştırma, Michael Cronin’in ekoçeviri yaklaşımı ile Kress ve van Leeuwen’in çokmodlu çeviri kuramı temelinde yapılandırılmış kuramsal bir çerçeve sunmaktadır. İnsanmerkezci bakış açısının ekolojik yıkımla ilişkisi, türcülük karşıtı düşüncelerin güçlenmesine zemin hazırlamış; insan olmayan hayvanların sömürüsünü eleştiren bu yaklaşım çalışmanın teorik dayanağını oluşturmuştur. Cronin, çeviriyi yalnızca dillerarası bir aktarım olarak değil, aynı zamanda insanmerkezcilik eleştirisi bağlamında bir eylem alanı olarak değerlendirmekte; çokmodlu çeviri kuramı ise sözel, görsel ve tipografik kaynakların eşzamanlı işleyişiyle ortaya çıkan anlam üretim süreçlerini görünür kılmaktadır. Bu bağlamda, vegan ürün ambalajlarının yalnızca tüketim nesneleri değil, aynı zamanda insanmerkezci bakışı pekiştiren bir ideolojik araç olduğu vurgulanmış ve çevirinin bu konumlanmayı yeniden şekillendirme kapasitesi öne çıkarılmıştır. Çalışmada Arran Stibbe’nin karşı anlatılar (2005) ve Carol J. Adams’ın “kayıp gönderge” (1990) kavramlarına başvurulmuş, bu doğrultuda çevirinin insan olmayan hayvanların çokmodlu metinlerde yeniden görünür kılınmasına olan katkısı tartışılmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında Fransız vegan markası La Vie'ye ait bir ürün ambalajının Türkçe çevirileri çokmodlu çeviri perspektifinden çözümlenmiş ve çözümleme türcülük karşıtı bir bakış açısıyla gerçekleştirilen çokmodlu müdahalelerin, insan olmayan hayvanların temsilinin yeniden yapılandırılmasında işlevsel olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bulgular, çevirmenin ekolojik duyarlılığı yüksek içerikleri güçlendirmede aktif bir özne olarak rol alabileceğini göstermektedir.
This study examines how antispeciesist approaches are made visible in the translation of vegan product packaging and positions translation as an ethical and political site of intervention within the context of the ecological crisis. The research provides a theoretical framework grounded in Michael Cronin’s eco-translation approach (2017) and Kress and van Leeuwen’s multimodal translation theory (2001). The relationship between anthropocentric perspectives and ecological destruction has laid the groundwork for the strengthening of antispeciesist thought; this approach, which criticizes the exploitation of nonhuman animals (Singer, 1975; Francione, 2000), constitutes the theoretical basis of the study. Cronin conceptualizes translation not merely as interlingual transfer but also as a field of action within the critique of anthropocentrism, while multimodal translation theory reveals the meaning-making processes that emerge from the simultaneous functioning of verbal, visual, and typographic resources. In this context, it is emphasized that vegan product packaging functions not only as an object of consumption but also as an ideological tool that reinforces an anthropocentric perspective, and the capacity of translation to reshape this positioning is foregrounded. The study draws on Arran Stibbe’s counter-narratives (2005) and Carol J. Adams’s absent referent (1990), discussing the contribution of translation to making nonhuman animals visible again in multimodal texts. In the applied section, the Turkish translations of a product package belonging to the French vegan brand La Vie are analyzed from a multimodal translation perspective, and the analysis concludes that multimodal interventions informed by an antispeciesist viewpoint are effective in reconstructing the representation of nonhuman animals. The findings demonstrate that the translator can act as an active agent in strengthening content that reflects heightened ecological awareness.