Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlikte Ney (Mevlânâ’nın Mesnevî’sinde) Metaforu ile Telkin


Creative Commons License

Doğan S.

Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, vol.12, no.1, pp.87-105, 2022 (Journal Indexed in ESCI)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 12 Issue: 1
  • Publication Date: 2022
  • Doi Number: 10.23863/kalem.2021.201
  • Journal Name: Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi
  • Journal Indexes: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Page Numbers: pp.87-105

Abstract

Metafor  kullanımı  insanlık  tarihi  kadar  eskidir.  Bütün  kültürlerde  metafor  kullanılmasına  karşılık  bazı  kültürlerde  daha  yaygın  kullanılmaktadır.  Toplum  merkezli  olma özelliği  ağır  basan  Türk  kültüründe  metaforların  psikolojik  danışmada  kullanımının bireysel  merkezli  kültürlere  göre  önemi  daha  fazladır.  Kültürümüzde  önemli  metaforlardan  biri  olan  “Ney”  pozitif  psikolojik  telkinde  iki  manâya  gelmektedir.  Birincisi hikâyede  birey  için  ayna  modeli  görmesi,  ikincisi  ise  bireyin  gelecek  yordamasıyla birlikte  kendini  hikâyede  bulmasıdır.  “Ney”  kendi  kendini  telkin  eden  bir  rol-model olarak  ortaya  çıkar.  Bu  çalışmada  danışan  ve  danışman  arasında  gerçekliğin  yapılandırılmasında terapötik bir  araç olarak “Ney” metafor  kullanımı  ve metafor  kullanımının  olumlu  sonuçları  üzerinde  durulmuştur.  Mesnevî’nin  ilk  18  beyti  “Ney”le  ilgilidir ve özellikle ilk beyti  de “Ney” metaforuyla başlamaktadır.  Bu  çalışmada  nitel  tarama yöntemi  kullanılmıştır.  “Ney”  en  çok  ayrılık  ve  aşk  kavramları  için  kullanılmıştır. Aşığın  olgunlaşması  aşkın  ateş  çemberinden  ve  tecrübesinden  geçmesine  bağlanmış ve  bir  eğitim  aracı  olarak  kabul  edilmiştir.  Mevlânâ’nın  felsefesinde  “Ney,”  insan-ı 1Bu çalışma  IX.  Uluslararası  Yükseköğretimde  Psikolojik  Danışmanlık  ve  Rehberlik  Araştırma  Kongresinde  (2019)’da  tebliğ  olarak  sonulmuş,  ancak  burada  genişletilerek  ve  yeni  ilaveler  yapılarak  makaleye dönüştürülmüştür. “Ney”in  en  önemli  metaforu  cennetten  kopmuş  insana  benzetilmiş  olmasıdır.  İnsanın  tekrar  cennete  dönebilmesi  amacıyla  kâmil  bir  mümin  olması  için  çaba  sarfetmesi  telkin  edilmektedir.  “Ney”in  psikolojik  danışmanlık  ve  rehberlikte  telkin  ve  terapi  aracı  olacağı  bulgusuna  ulaşılmış  ve  rehberlikte  bir  telkin  aracı  olarak  kullanılabileceği  sonucuna  varılmıştır.