Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretiminde Tiyatro Metni Uyarlama Çalışması: Tuncer Cücenoğlu, Boyacı

Creative Commons License

Karakaş H., ÇOCUK H. E.

Aydın tömer dil dergisi, cilt.11, sa.2, ss.385-417, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu makalede; Tuncer Cücenoğlu’nun Boyacı adlı tiyatro eseri, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B2 düzeyindeki bireylere yönelik uyarlama süreci üzerinden ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu araştırma nitel araş- tırma yaklaşımı çerçevesinde yürütülen bir doküman analizi çalışmasıdır. Araştırmanın veri setini, Tuncer Cücenoğlu’nun Boyacı adlı tiyatro metni ve bu metnin B2 düzeyine uyarlanmış versiyonu oluşturmaktadır. Veri- ler metindilbilimsel ölçütler çerçevesinde betimsel analiz tekniğiyle ana- liz edilmiştir. Uyarlama sürecinde öğrenicilerin anlamlandırmada güçlük yaşayabileceği uzun ve karmaşık cümleler, deyimler, eksiltili ifadeler ve kültürel göndermeler tespit edilmiş; bu ögeler sadeleştirme, açımlama ve değiştirim yoluyla öğrenici düzeyine uygun hâle getirilmiştir. Bu işlemler sırasında metnin özgün yapısı, bağdaşıklık ve bağlaşıklık unsurları ko- runmuştur. Uyarlanan metin üzerinden, Avrupa Ortak Başvuru Metni’nin (DOABM) eylem odaklı yaklaşımı merkeze alınarak “alımlama, üretim, etkileşim ve aracılık” basamaklarını hedefleyen etkinlikler tasarlanmıştır. Dramatizasyon, iş başvurusu formu hazırlama, rol yapma, doğru-yanlış alıştırmaları gibi etkinliklerle öğrencilerin hem yazılı hem sözlü üretim becerilerini geliştirebilmeleri hedeflenmektedir. Ayrıca metnin yapısal gö- rünümü ve sözcük türü dağılımı, orijinal metinle karşılaştırılmış; içerik bakımından konunun, işlevin, başlığın ve anahtar sözcüklerin korunduğu ortaya konmuştur. Sonuç olarak tiyatro metinlerinin pedagojik uyarlama süreciyle yeniden düzenlenmesinin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde hem dilsel hem de kültürel öğrenmeye katkı sunabileceği belirlenmiştir.
In this article, Tuncer Cücenoğlu’s play Boyacı is examined in detail through the adaptation process for B2-level learners of Turkish as a foreign language. This research is a document analysis study conducted within the framework of a qualitative research approach. The dataset of the study consists of Tuncer Cücenoğlu’s theatrical text Boyacı and its adapted ver- sion for the B2 level. The data were analyzed using the descriptive anal- ysis technique within the framework of textlinguistic criteria. During the adaptation process, long and complex sentences, idiomatic expressions, elliptical constructions, and cultural references that learners might find dif- ficult to comprehend were identified; these elements were rendered suita- ble for the learners’ level through simplification, clarification, and modifi- cation. Throughout these procedures, the original structure, cohesion, and coherence elements of the text were preserved. Based on the adapted text, activities targeting the stages of “reception, production, interaction, and mediation” were designed, centering on the action-oriented approach of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR). Through activities such as dramatization, preparing a job application form, role-playing, and true-false exercises, it is aimed to enable learners to de- velop both their written and oral production skills. Furthermore, the struc- tural appearance and word-class distribution of the text were compared with the original, revealing that the topic, function, title, and keywords were maintained in terms of content. In conclusion, it has been determined that reorganizing theatrical texts through a pedagogical adaptation process can contribute to both linguistic and cultural learning in teaching Turkish as a foreign language.