Örüt Altı Tarımında Sosyal ve Coğrafi Yakınlığın Bilgi Yayılımı Üzerindeki Etkisi : Kumluca Örneği


Creative Commons License

Baldan C., Seçkin E.

19. Ulusal Bölge Bilimi ve Bölge Planlama Kongresi, Giresun, Turkey, 2 - 04 May 2019

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Giresun
  • Country: Turkey

Abstract

Kumluca, Akdeniz bölgesinde 60.000 nüfusa sahip, Antalya’nın bir ilçesidir. Bu bölgenin çalışma alanı olarak seçilmesinde, Türkiye’deki örtü altı tarım denemelerinin 1940’lı yıllarda ilk bu bölgede başlaması, bölgedeki seracıların üretim mekânıyla yaşam alanlarının yan yana olması, bölgenin seracılık sektöründe Türkiye’de lider pozisyonda oluşu etkili olmuştur. Türkiye’de örtü altı tarımında bilginin yayılması ve aktarımı sırasında çeşitli problemlerin olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda, Türkiye’de seracılık faaliyetleri açısından önemli bir konuma sahip olan Kumluca’daki örtü altı tarımında bilgi aktarımını kolaylaştıran veya zorlaştıran faktörleri belirlemek bildirinin amacı olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında ilk olarak Kumluca’da örtü altı tarımının tarihsel süreçteki gelişimi 1940-1970, 1970-2000, 2000-günümüz olmak üzere üç döneme ayrılarak incelenmiştir. FAO, Dünya Bankası ve OECD veri tabanları kullanılarak, Türkiye ve Antalya’da örtü altı tarımının ihracat, ithalat ve verimlilik değerlerinin nasıl değiştiği tespit edilmiştir. Ayrıca bölgede seracılığın üretim sürecinin ve seracılık sektörünün bilgiye ulaşmada ve bilgiyi yayma sırasında karşılaştığı sorunların ve potansiyellerin tespiti için seracılık yapan aile işletmeleri, tohum firmaları, Tarım Kredi Kooperatifi temsilcileri ve ziraat odası temsilcileri ile yüz yüze mülakatlar yapılmıştır. Bölgede faaliyet gösteren seracılık firmaları küçük ya da orta büyüklükteki aile işletmeleridir. Kumluca’da miras yapısından kaynaklı, akrabalık ilişkisi olan kişilerin işletmelerinin coğrafi olarak yakın konumlandığı ve sürekli birlikte vakit geçirebildikleri ortak mekânların ortaya çıktığı anlaşılmıştır. Bu durum Kumluca’da yerel vızıltı (localbuzz)’ın bilgi aktarımında etkili olduğunu göstermektedir. Ürünün üretim aşamasından son tüketiciye ulaşmasına kadar geçen sürede bilgi aktarımında yer alan aktörlerin başında tüccarlar gelmektedir. Tüccarın, uluslararası tüketim piyasasının taleplerini ve pazar bilgisini bölgedeki üreticiye aktaran tek aktör konumundadır. Tüccar küresel bilgi boru hatlarına (globalpipeline), üreticiyi bağlayan eşik bekçisi (gatekeeper) konumundadır. Bir diğer önemli aktör, bölgede faaliyet gösteren uluslararası tohum firmalarıdır. Üretim sırasındaki teknik bilgiyi de bu firmalar sağlamaktadır. Tohum firmaları tarafından her bir üretici için atanan kişi tüm üretim sürecinin bilgi kaynağını oluşturduğu ve hangi bilginin ne kadar aktarılacağı kararının kendi tekelinde olması dolayısıyla atanan aktörün, eşik bekçisi (gatekeeper) görevi üstlendiği anlaşılmıştır. Üçüncü aktör grubu STK’lar ve tarım kredi kooperatifleridir. İlçe tarım kooperatifinin temel görevi, üreticilere ucuz kredi sağlamaktır. Kooperatif ile seracılar arasında güçlü ilişki bağlarının olduğu tespit edilmiştir. Ancak kooperatifin bilgi aktarımında etkin rolünün olmadığı görülmüştür. İlçe ziraat odasının bölgede çalışan ziraat mühendislerini uluslararası fuarlara götürdüğü bu fuarlarda eşik bekçisi (gatekeeper) ağlarının oluştuğu ve yenilikçi bilgilerin yerele ulaşmasının sağlandığı gözlemlenmiştir. Fakat ziraat odasına olan düşük güven düzeyinin, toplantılara düşük katılıma ve istenilen bilgi aktarım seviyesine ulaşılamamasına sebep olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla Ziraat Odası’nın yerel vızıltı (localbuzz) ile bilgi aktarımını gerçekleştirme potansiyelinin tam olarak ortaya çıkmadığı görülmüştür. Sonuçta, çok sayıda orta ve küçük aile işletmelerinin varlığının yerel vızıltı (localbuzz) etkisini, uluslararası tohum firmalarının ise küresel bilgi boru hatlarına (globalpipeline) erişim etkisini arttırdığı anlaşılmıştır. Buna karşın bölgenin yenilikçi bilgi üretme kapasitesinin düşük olduğu gözlemlenmiştir. İlgili literatürde, yerel vızıltı (localbuzz) ve küresel bilgi boru hatlarına (globalpipeline) erişimin bilgi aktarımını artırdığı ve yenilikçi bilginin ortaya çıkmasında etkili olduğu vurgulanmaktadır. Kumluca bölgesindeki örtü altı tarımında yenilikçi bilgi üretme ve bilginin yayılması sürecinde yerel vızıltı 39 (localbuzz) ve küresel bilgi boru hatlarına (globalpipeline) erişimin, yenilikçi kapasitenin artmasında tek başına yeterli olmadığı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: örtü altı tarım, küresel boru hatları, yerel vızıltı