Akademik Veri Yönetim Sistemi
LİSANSÜSTÜ ÖĞRENCİ KONFERANSI-ULAŞTIRMA-2025 GÜZ DÖNEMİ, İstanbul, Türkiye, 22 Kasım 2025, ss.50-66, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışma, Türkiye’nin yüksek sismik tehlike altındaki bölgelerinde yer alan demiryolu üstyapılarının deprem etkileri altındaki davranışını değerlendirmeyi ve sismik güvenliğini artırmaya yönelik bütüncül bir metodolojik yaklaşım geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, literatür incelemeleri, saha gözlemleri ve analitik modeller birlikte değerlendirilmiştir. Zemin–yapı etkileşimi Winkler ve Pasternak zemin modelleri ile Timoshenko kiriş teorisi çerçevesinde ele alınmış; üç boyutlu sonlu eleman (FEM) analizleri ve Deprem Erken Uyarı Sistemleri (EEWS) entegrasyonu dikkate alınmıştır. Ayrıca, yapay zekâ tabanlı risk öngörüsü ve sismik izolasyon bileşenlerini içeren bir akış diyagramı oluşturulmuştur. 1999 Marmara ve 2023 Kahramanmaraş depremlerinden elde edilen saha verileri, ray burkulması, balast kayması ve zemin sıvılaşmasının sistem stabilitesi üzerindeki kritik etkilerini ortaya koymuştur. FEM analizleri, zemin rijitliği ve bağlantı elemanlarının sistem davranışında belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Geliştirilen metodoloji, hibrit modelleme, EEWS entegrasyonu ve veri odaklı risk tahmini yaklaşımlarını bir araya getirerek, Türkiye’nin değişken jeolojik koşullarına uygun sismik dayanım stratejileri sunmaktadır. Bu kapsamda, saha verileriyle kalibre edilmiş modellerin ve sismik izolasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması, demiryolu üstyapısının deprem güvenliğini artırmak için stratejik bir gerekliliktir.
Anahtar sözcükler: Demiryolu üstyapısı, deprem, sismik davranış, zemin–yapı etkileşimi,
erken uyarı sistemleri